کمد کنار تخت در بیمارستان نقش بسیار زیادی دارد. به کابینت و کمد، لاکر نیز می گویند. کمدهای بیمارستانی از انواع متفاوتی ساخته شده اند و تمام آن ها دارای چرخ می باشد تا بهتر حرکت کنند. این کمدها قابل شست و شو و بسیار مقاوم می باشند. در این نوشتار قصد داریم به لاکر بیمارستانی و میز غذاخوری بیمارستانی بیشتر بپردازیم.
آشنایی با لاکر بیمارستانی
در لاکر بیمارستانی یا کمد کنار تخت، بیمار وسایل مورد نیاز خود را قرار می دهد، همین امر موجب می شود بیمار به وسایل دسترسی داشته باشد. این وسیله عملکرد بسیار فوق العاده ای دارد و در بیمارستان جز وسایل ضروری محسوب می شود. لاکر به عنوان مکمل تخت های بیمارستان نیز کاربرد دارد. این وسیله پرکاربرد از چوب یا فلز درست می شود و به طور معمول کابینت های یک، دو یا سه طبقه دارد. لاکر بهترین خدمات را برای بیماران فراهم می کند تا بتوانند با خیالی آسوده داروها و وسایل شخصی خود را در آن قرار دهند.
لاکرهای بیمارستانی
ویژگی لاکر بیمارستانی
لاکر بیمارستانی یا کمد کنار تخت ویژگی های مثبت زیادی دارد. این ویژگی ها عبارتند از:
این کمد دارای چرخ می باشد و به آسانی از یک مکان به مکان دیگر منتقل می شود.
کمد کنار تخت بیمارستانی سبک است و به راحتی جا به جا می شود.
این وسیله از نظر اندازه جمع و جور می باشد و به هیچ عنوان فضای زیادی را اشغال نمی کند.
لاکر بیمارستانی دارای یک کشو در قسمت بالا می باشد که معمولا دارای قفل است و بیماران می توانند وسایل قیمتی خود را در آن جا نگه دارند.
این وسیله برای نگهداری و ذخیره مواد ضروری بیماران بسیار مناسب است.
تمیز کردن و نگهداری لاکر بسیار ساده و راحت است.
چرخ های لاکرهای بیمارستانی هیچ گونه آلودگی صوتی برای بیماران ایجاد نمی کنند.
لاکرهای بیمارستانی از نوع چوبی و فلزی ماندگاری و تنوع بیشتری دارند.
لاکرهای بیمارستانی
لاکرهای بیمارستانی چگونه طراحی می شوند؟
کمد کنار تخت بیمارستانی یا لاکر بیمارستانی طراحی بسیار زیبایی دارند و از یک چهارچوب آلومینیومی ساخته شده اند. این کمدها بسیار محکم طراحی شده اند. ارتفاع آن ها با ارتفاع تخت کاملا برابر می باشد.
لاکر بیمارستانی به گونه ای ساخته شده اند که دارای بخش های زیادی می باشند. قسمت بالا که فضای کوچکتری دارد برای وسایلی مانند دارو، کتاب، عینک، شارژر و موبایل در نظر گرفته شده است. در قسمت پایین وسایلی مانند کفش، ساک و کیف نگهداری می شود. این کمدها در مراکز درمانی، درمانگاه ها و بیمارستان ها به طور کامل قابل استفاده می باشند.
لاکرهای بیمارستانی از چه موادی تشکیل شده است؟
لاکر بیمارستانی از موادی تشکیل شده است که قابل شستشو می باشد و به راحتی ضد عفونی می شود. روکش تزیینی پلاستیکی کمدها ، نباید ضخامت کمتر از ۱۵ میلی متر داشته باشند. قسمت پایین لاکر بیمارستانی بایستی از چوب پهن ۱۸میلی متر باشد و به پایه های اسکلت کنار تخت وصل شود. علاوه بر این چوب های عمودی چهارچوب باید به پیچ های چرخ های کمد وصل شوند. تمام این موارد برای امنیت این کمدها می باشند. به یاد داشته باشید ضخامت قفسه ها نباید از ۱۲ میلی متر کمتر باشد و چرخ ها نباید از چوب های بی کیفیت ساخته شوند.
لاکرهای بیمارستانی
چرخ های لاکرهای بیمارستانی به چند دسته تقسیم می شوند؟
چرخ های لاکر بیمارستانی دارای قطرهای متفاوتی می باشند و به طور معمول دارای دو قطر ۵ و ۷.۵ می هستند. این ویژگی وابسته به نوع کمد و تولید کننده نیز دارد. همچنین ارتفاع تخت در انتخاب چرخ مناسب، بسیار تاثیر دارد. جنس این چرخ ها اغلب از پلی آمید است و قابل شستشو می باشد. برای این وسیله ها به طور معمول چرخ های فلزی به کار برده نمی شود. زیرا این چرخ ها سر و صدای فراوانی ایجاد می کنند و ممکن است زنگ بزنند. چرخ های به کار برده شده در لاکرهای بیمارستانی به طور معمول به دو دسته تقسیم بندی می شوند:
گردان بدون ترمز
گردان ترمز دار
بهتر است بدانید در لاکر بیمارستانی چرخ های گردان محبوبیت بیشتری دارند، زیرا ترمز آن ها مانع حرکت ناگهانی لاکر می شود.
لاکرهای بیمارستانی
آشنایی با میز غذاخوری بیمارستانی
میز غذاخوری بیمارستانی برای انواع تخت های مراقبت از بیماران مناسب می باشد و ارتفاع آن ها تنظیم می شود. این میز دقیقا متناسب با انواع تخت ها طراحی شده است. به همین خاطر به بیماران کمک می کند تا غذای خود را بدون ایجاد هیچ گونه کثیفی و لکه روی ملحفه ها نوش جان کنند. این وسیله برای نماز خواندن نیز استفاده می شود.
میز غذاخوری بیمارستانی چه ویژگی هایی دارد؟
میز غذاخوری بیمارستانی ویژگی های مثبت زیادی دارد، این ویژگی ها عبارتند از :
بخش های مختلف بدنه فلزی این وسیله توسط اتصالات محکم و مقاوم به یکدیگر متصل شده است.
بدنه این میز غذاخوری فلزی است. به همین خاطر در مقابل فشار و جا به جایی مقاوم می باشد.
رویه بدنه فلزی این وسیله از پوشش پودری الکترواستاتیک استفاده شده است. به همین علت شست شو شوی آسانی دارد.
این وسیله ۴ چرخ تخم مرغی دارد به همین علت به خوبی جا به جا می شود و برای بیماران دیگر مزاحمت ایجاد نمی کند.
ابعاد میز غذاخوری بیمارستانی به این صورت است: عرض ۴۰ سانتی متر و طول ۸۰ سانتی متر.
این میز به خاطر جنسABS ، زیبایی خاصی به محیط می بخشد.
میز غذاخوری بیمارستان
این میز جنس بسیار مناسبی دارد به همین خاطر آلودگی با یک دستمال خیس به راحتی از روی آن پاک می شود.
میز غذاخوری بیمارستانی قابلیت تنظیم ارتفاع دارد و برای هر تختی مناسب است. در واقع کادر بیمارستان به آسانی می توانند ارتفاع تخت را تنظیم کنند.
این وسیله مناسب در همه مراکز درمانی مانند درمانگاه ها، بیمارستان ها، بهزیستی و کلینیک ها کاربرد دارد.
میز غذاخوری بیمارستانی در بخش های مردان و زنان و زایمان کاربرد بیشتری دارد.
این وسیله برای بیمارانی که در خانه استراحت مطلق می باشند و یا دوران نقاهت طولانی تری دارند مورد استفاده قرار می گیرد. همچنین افرادی که سالمند هستند نیز می توانند از این میز غذا خوری استفاده کنند.
از میز غذاخوری بیمارستانی می توان برای کارهایی مانند نماز خواندن و کتاب خواندن نیز استفاده نمود.
میز غذاخوری بیمارستان
راهنمای خریدلاکر بیمارستانی
شما می توانید میز غذاخوری بیمارستانی و لاکر بیمارستانی را از مراکز و سایت های معتبر خریداری نمایید. همچنین این وسایل با توجه به ویژگی های مثبتی که دارند از قیمت بسیار مناسبی برخوردار هستند.
آیا تا به حال نام تخت تراکشن را شنیده اید؟ آیا با کاربردهای این تخت آشنایی دارید؟
اگر پاسختان به این سوال و سوالات مشابه منفی است، این مطلب مختص شما است. تا پایان با ما همراه باشید.
تخت تراکشن
تراکشن چیست؟
همان طور که در جریان هستید، دردهای ستون فقرات که امروزه افراد زیادی از ابتلا به آن ها رنج می برند، یکی از اصلی ترین دلایل ناتوانی جامعه بشری در دنیای صنعتی امروز هستند. این موضوع زمینه ساز ظهور شیوه های مختلفی برای درمان این دردها شده است. درمانهای فیزیکی و مداخلات فیزیوتراپی از جمله مهم ترین و در عین حال پر طرفدارترین روش های موجود در این حوزه به شمار می آیند.
تراکشن که از آن تحت عنوان کشش درمانی نیز یاد می شود، یکی از درمان های فیزیکی است. این درمان اختلالات موجود در ستون فقرات و مفاصل را به طور شگفت انگیزی بهبود می بخشد. در این روش با اعمال نیروهای کششی پیوسته و متناوب بر روی ستون فقرات و مفاصل فرد به او کمک میکنند تا از شر این دردهای آزار دهنده رها شود.
تراکشن به دو صورت دستی و مکانیکی قابل اجرا می باشد. هر یک از این روش ها از ویژگی های خاصی برخوردار هستند. تراکشن مکانیکی با استفاده از تخت تراکشن انجام می شود.
تخت کششی
تخت تراکشن چیست؟
تخت تراکشن نوعی تخت کششی است که به منظور کشش ستون فقرات و برداشتن فشار از روی آن ها مورد استفاده قرار می گیرد. تمرکز تراکشن مکانیکی بر ناحیه پایینی کمر و گردن می باشد. منظور از ناحیه پایینی کمر ۵ مهره پایانی ستون فقرات می باشد. پس اگر به آن دسته از افرادی تعلق دارید که از درد ناحیه گردن و یا نواحی پایینی کمرتان به ستوه آمده اید، تخت های تراکشن بهترین گزینه برای شما هستند.
لازم است بدانید که تخت های تراکشن از دو تکه طراحی شده اند. دو تکه بودن این تخت زمینه کاهش اصطکاک بیمار با بدنه آن را مهیا می کند و بدین ترتیب فشار موجود بر روی ستون فقرات وی را رفع می کند. پس از این که فرد بر روی تخت تراکشن دراز می کشد، این تخت زمینه لغزش فاست های بین مهره ها بر روی یکدیگر را فراهم می سازد. گفتنی است که یک سیستم پشتیبان وظیفه تثبیت این شرایط را بر عهده دارد.
سیستم کشش تخت تراکشن به یک کامپیوتر وصل است. این موضوع زمینه تنظیم اتوماتیک وار زاویه کشش به تناسب بیمار را مهیا می سازد. جالب است بدانید که با وجود این سیستم کامپیوتری فیزیوتراپیست معالج می تواند به انجام دقیق و بی نقص درمان بر روی قسمت های گوناگون بدون فرد بپردازد.
تراکشن
کاربرد تخت تراکشن چیست؟
اصلی ترین کاربرد تخت تراکشن اعمال نمودن نیرو به دو استخوان مفصل و در نتیجه دور کردن آن ها از یکدیگر است. این نیرو زمینه ایجاد فضای کافی میان مفاصل و در نتیجه کاهش درد آن ها را فراهم می کند. کشش بافت موجود در میان مفاصل از دیگر کاربردهای تخت تراکشن است.
تخت تراکشن را عموما برای کاهش فشار ستون فقرات و بیماری های اسکلتی و عضلانی مختلفی همچون بیماری های زیر مورد استفاده قرار می دهند:
دیسک کمر
دیسک گردن
سیاتیک
…
همان طور که پیش تر نیز اشاره کردیم، استفاده از تخت تراکشن یا همان تخت رفع فشار ستون فقرات به بیمارانی که مبتلا به درد ناحیه کمر و گردن هستند، توصیه می شود. این روش درمانی به تسکین درد بیمار کمک کرده و ضعف و بی حسی ستون فقرات و مفاصل وی را بهبود می دهد.
نتایج تحقیقات انجام شده حاکی از آن است که تراکشن می تواند فضای اطراف فورامن میان مهره ها را تا حد قابل توجهی افزایش داده و بدین ترتیب موجبات عبور آزادانه اعصاب و در نتیجه کاهش التهاب را فراهم سازد.
تخت تراکشن با اعمال کشش مفاصل باعث لغزش فاست های مهره ای بر روی یکدیگر می شوند. این موضوع موجب افزایش فشار خون و کاهش فشار موجود بر روی کانال نخاعی می گردد.
کاربردهای تخت تراکشن به همین موارد محدود نمی شود. کم شدن مواد شیمیایی ناشی از التهابات بافتی ایجاد شده در اثر آسیب های بافتی از دیگر مزایای این تخت کاربردی است. کشش رباط ها و ماهیچه های متصل به مفاصل، کاهش اسپاسم عضلات، افزایش حرکت مفصل و در نتیجه کاهش فعالیت اعصاب و به تبع کاهش درد از دیگر مزایای بی نظیر این تخت است.
پیش از آن که با بهترین تجهیزات توانبخشی آشنا شوید، بهتر است کمی در مورد تعریف توانبخشی و افراد نیازمند به آن اطلاعات داشته باشید. توانبخشی مجموعه ای از مراقبت ها و فعالیت هایی است که به افراد کم توان کمک می کند تا عملکرد خود را بهبود ببخشند و زندگی روزمره ی بهتری را سپری کنند.
اما چه دلایلی سبب ایجاد کم توانی یا ناتوانی در افراد خواهد شد؟ آسیب هایی نظیر سوختگی، تصادف، شکستگی، سکته، عفونت های شدید، جراحی، درمان های پزشکی نظیر شیمی درمانی، مشکلات ژنتیکی و … همگی از عوامل ایجاد کم توانی و ناتوانی هستند. اما در صورت بروز چنین مشکلاتی باید به فکر چاره بود و از طریق تجهیزات توانبخشی سطح کیفی زندگی این افراد را بالا برد. این افراد گرچه بیمار بوده و با مشکلاتی دست و پنجه نرم می کنند اما هم چنان نیازمند استفاده از سرویس بهداشتی، حمام، خوردن غذا، تعویض لباس و … هستند.
تجهیزات توانبخشی یک تحول بزرگ در حوزه ی مهندسی پزشکی
به همین دلیل است که از تجهیزات توانبخشی به عنوان یک تحول بزرگ در حوزه ی مهندسی پزشکی نام می برند. این تجهیزات با توجه به مشکلاتی که هر بیمار با آن مواجه است، به رفع بخشی از نیازهای وی کمک می کند. لذا دارای انواع مختلفی می باشند که در ادامه به توضیح دو نوع از محصولات شرکت وینکل پلاس، تحت عنوان صندلی انتقال بیمار و بالابر بیمار اشاره خواهیم کرد.
صندلی های انتقال بیمار یکی از تجهیزات کاربردی در حوزه ی توانبخشی
برای آن که اهمیت آشنایی با بهترین صندلی انتقال بیمار را درک کنید، تنها کافی است بیماری را تصور کنید که به هیچ وجه امکان حرکت ندارد. در این صورت می توان از این وسیله ی کاربردی برای انتقال موقت بیمار استفاده کرد. لذا برای مسافت های کوتاه نظیر انتقال بین بخش های مختلف بیمارستان یا حتی خانه ی سالمندان، جابه جایی در فرودگاه ها، مراکز خرید، موزه ها و یا حتی در منزل از این محصول می توان استفاده کرد.
اگر علاقه مند به شیوه ی طراحی این محصول هستید باید بدانید که این محصول با ویلچر کاملا متفاوت است. در طراحی آن دو تا چهار چرخ به کار رفته و همه ی بدن بیمار را پوشش می دهد. ابزارهای ایمنی و برخی امکانات جانبی نظیر لگن مخصوص توالت نیز برای آن ها در نظر گرفته شده است. بدین ترتیب از بابت خطرات احتمالی و رفع نیاز بیمار کاملا آسوده خاطر باشید.
اما برای آن که محصولی ایده آل خریداری کنید، شرکت وینکل پلاس توصیه هایی برایتان دارد. ابتدا توجه داشته باشید که محصول مربوطه باید دارای وزنی مناسب باشد. چرا که سهولت حمل و نقل آن یکی از مزایای آن به شمار می آید. در ضمن محصولی را انتخاب کنید که تحمل وزن بیمار شما را داشته باشد. هنگام خرید بهتر است از انواع تاشو و جمع شونده، گزینه ای را انتخاب کنید. بدین ترتیب برای حمل در خودرو و نگهداری آن راحت تر خواهید بود. تا این جا با صندلی انتقال بیمار آشنا شده و به کاربردهای مفید آن پی بردید. اما این تنها دستاورد کارشناسان مهندسی پزشکی نیست. اگر علاقه مند به آشنایی با سایر تجهیزات توانبخشی هستید، با بخش بعدی و معرفی بالابر بیمار از زبان وینکل پلاس همراه ما باشید.
تجهیزات توانبخشی صندلی انتقال بیمار وینکل پلاس
بالابر بیمار یکی دیگر از محصولات شرکت وینکل پلاس
بالابر بیمار یکی دیگر از محصولات شرکت وینکل پلاس است. شاید این سوال در ذهن شما نقش بسته باشد که کاربرد این محصول چیست؟ بیمارانی که مشکلات حرکتی دارند، همواره نیازمند دریافت خدماتی از قبیل حمام، تعویض ملحفه، نظافت و … هستند. این کار تنها در صورت بلند کردن بیمار از روی تخت امکان پذیر است.
حال آن که اگر بلند کردن بیمار به صورت غیر اصولی صورت گیرد، ممکن است آسیب های جبران ناپذیری به وی و اطرافیانش وارد سازد. بدین منظور استفاده از بالابر بیمار توصیه می شود. این وسیله قادر به تحمل وزن های بالا نیز هست و از این بابت شما عزیزان را آسوده خاطر می سازد. این محصول دارای انواع دستی و برقی می باشد.
برای استفاده از آن ابتدا جلیقه ای مخصوص را دور بیمار قرار می دهند. سپس گیره های اتصال به دستگاه را وصل می کنند. حال امکان بالا و پایین بردن بیمار فراهم می شود. البته چرخ های تعبیه شده در پایه ی این محصول نیز امکان جا به جایی بیمار را به شما می دهد. در صورتی که از نوع برقی این محصول استفاده می کنید، حتما از کافی بودن شارژ آن اطمینان حاصل نمایید تا در میان کار با مشکل مواجه نشوید.
در مورد خرید این محصول نیز وینکل پلاس از شما می خواهد تا به وزن دستگاه توجه ویژه ای داشته باشید تا از مزیت حمل و نقل آسان نیز بهره مند شوید. در ضمن دستگاه را متناسب با وزن بیمار انتخاب کرده و خرید از برندهای معتبر را فراموش نکنید تا از بابت ایمنی محصول اطمینان حاصل کنید. محدوده ی بلند کردن، مدت زمان شارژ، قدرت موتور و … نیز در انتخاب محصول نهایی موثر است. اما با خرید از وینکل پلاس از خدمات ویژه ای نیز بهره مند می شوید که در ادامه به آن ها اشاره می کنیم.
تجهیزات توانبخشی بالابر وینکل پلاس
آیا می دانید با خرید از وینکل پلاس از چه مزایایی بهره مند می شوید؟
قطعا با مطالعه ی بخش های قبلی اهمیت استفاده از تجهیزات توانبخشی با کیفیت را درک کرده اید. اما خرید از شرکت های معتبری نظیر وینکل پلاس دارای مجموعه ای از مزایا می باشد که کیفیت محصولات خریداری شده تنها یکی از آن ها به شمار می آید. این شرکت سریع ترین زمان را برای رساندن محصول خریداری شده به مشتری در نظر گرفته است.
لذا با خرید از وینکل پلاس در زمان خود صرفه جویی خواهید نمود. این شرکت به منظور رفاه حال بیشتر مشتریان، اقدام به ارائه ی سرویس پرداخت در محل نیز نموده است. بدین ترتیب مشتریان از مطمئن ترین روش پرداخت استفاده می کنند. ضمانت کیفیت کالا و پشتیبانی ۲۴ ساعته نیز از دیگر مزایای این شرکت است. فراموش نکنید که وینکل پلاس یک شرکت دانش بنیان در حوزه ی مهندسی پزشکی و تجهیزات توانبخشی می باشد. بنابراین نوآوری در طراحی و ساخت سبب بهبود عملکرد و تناسب قیمت و کیفیت در محصولات آن شده است.
حرکت دادن افرادی که به هر دلیلی دارای مشکلات حرکتی هستند، معمولا پرستاران و همراهان بیمار را با چالش هایی روبرو می کند. استفاده از بالابر بیمارمی تواند برای غلبه بر این چالش ها بسیار کمک کننده باشد. در واقع لیفت بیمار در بسیاری از مراکز توانبخشی، فیزیوتراپی ها، مراکز درمانی و … به عنوان یکی از تجهیزات پزشکی پرکاربرد مورد استفاده قرار می گیرد. البته بسیاری از افراد نیز این وسایل را برای استفاده در منزل تهیه می کنند تا بتوانند جابجایی بیمار را به آسانی و در سریع ترین زمان ممکن انجام دهند. استفاده از این محصول در منزل می تواند مواردی همچون نظافت بیمار، جابجایی از تخت و … را سرعت ببخشد. همچنین می تواند حرکت بیمار را به صورت کاملا اصولی و بدون هیچگونه آسیبی به انجام برساند.
دستگاه بالابر بیمار چیست و چه مشخصاتی دارد؟
نکته مورد توجه در مورد بالابر بیمار این است که تحمل وزن های بالا را نیز دارد. همین ویژگی آن را به وسیله ای بسیار کاربردی تبدیل کرده است. قطعات دستگاه بالابر توانبخشی بسیار مستحکم و مقاوم هستند. به همین دلیل طول عمر بالایی دارند. طراحی و ساخت دستگاه لیفت بیمار به گونه ای انجام شده است که ایمنی بسیار بالایی دارد و آسیبی به بیمار وارد نخواهد کرد. در ادامه این مطلب با ما همراه باشید تا با انواع این محصولات و نحوه استفاده از آن ها آشنایی پیدا کنید.
دستگاه لیفت بیمار
انواع دستگاه بالابر
بالابر بیمار همانطور که از نامش پیداست، برای جابجایی و تغییر وضعیت بیمار مورد استفاده قرار می گیرد. در گذشته به دلیل عدم وجود تجهیزات مناسب، برای تغییر وضعیت بیماران دارای مشکلات حرکتی، مراقبان آن ها این کار را به صورت دستی انجام می دادند. اما این کار به مرور زمان هم برای بیمار و هم برای فرد حمل کننده بسیار خطرناک و مشکل آفرین بود و می توانست به آن ها آسیب هایی جدی وارد کند. از این رو دستگاه های لیفت بیمار طراحی و به بازار عرضه شدند. این دستگاه ها توانستند در زمانی کوتاه به یکی از محبوب ترین و پرکاربردترین دستگاه های تجهیزات پزشکی تبدیل شوند. این محصولات خود دارای انواع مختلفی هستند که در این قسمت به آن ها اشاره می شود:
بالابر دستی: این نوع بالابرها نسبت به انواع برقی کارایی پایین تری دارند و به میزان کمتری مورد استفاده قرار می گیرند. البته مزیت این محصولات نسبت به بالابرهای برقی قیمت پایین تر و عدم نیاز به شارژ شدن است.
بالابر برقی: نیروی مورد نیاز برای جابجایی بیماران در این محصولات با استفاده از برق تامین می شود و به همین دلیل کار را بسیار آسان کرده اند. با استفاده از ریموت این بالابرها می توان بیمار را در وضعیت مورد نظر قرار داد و جک دستگاه را پایین آورد. این دستگاه ها جای بسیار کمی را اشغال می کنند و می توان آن ها را به سادگی جمع کرد و در هنگام نیاز، مجددا مورد استفاده قرار داد. همچنین دارای جلیقه مخصوص در حالت نشسته یا ایستاده هستند که به خوبی از بیمار حمایت می کند تا در وضعیت مناسب قرار گیرد.
دستگاه بالابر بیمار
نحوه استفاده
برای استفاده از دستگاه لیفت بیمار باید ابتدا جلیقه مخصوص را دور بیمار قرار دهید و سپس قسمت های مشخص شده بر روی جلیقه را به گیره های دستگاه متصل نمایید. در این هنگام با کمک ریموت دستگاه، بیمار بالا برده می شود. شما می توانید با استفاده از چرخ هایی که بر روی بالابر بیمار تعبیه شده اند، فرد را به محل مورد نظر برده و مجددا با کمک ریموت، بیمار را پایین آورده و در سطح مورد نظر قرار دهید. این کار به آرامی و به صورت اصولی توسط دستگاه انجام می شود و به همین دلیل می توان با خیالی آسوده و بدون هیچ فشاری نسبت به جابجایی بیمار اقدام کرد. همچنین با استفاده از ریموت این دستگاه می توان زاویه پایه ها را نیز تغییر داد.
چه کسانی به استفاده از دستگاه بالابر توانبخشی نیاز دارند؟
اگر شما نیز جزو آن دسته از کسانی هستید که از جابجایی های سخت و مداوم بیمار خود خسته شده اید، استفاده از دستگاه بالابر توانبخشی می تواند برایتان مناسب باشد. بسیاری از بیماران از جمله سالمندان، از درد شدید زانو و پاها رنج می برند و در هنگام جابجایی، ممکن است آسیب هایی جدی به آن ها وارد شود. همچنین برخی دیگر از بیماران، دچار معلولیت های حرکتی هستند و نیاز به جابجایی آن ها برای مراجعه به بیمارستان، مراکز فیزیوتراپی و حتی انجام امور نظافتی وجود دارد. بنابراین استفاده از دستگاه لیفت بیمار نه تنها می تواند کار را برای مراقبان بیمارها بسیار آسان کند بلکه بیماران نیز با این روش دچار هیچ آزار و اذیتی برای حرکت نخواهند شد.
دستگاه بالابر توانبخشی
نکات مهم در هنگام استفاده از لیفت بیمار
همانطور که گفته شد، بالابر بیمار برقی امروزه بسیار بیشتر از انواع دستی مورد استفاده قرار می گیرد. به همین دلیل در این بخش قصد داریم به ذکر برخی نکات در هنگام استفاده از این دستگاه بپردازیم. این محصولات با نیروی برق کار می کنند و دارای باتری و شارژر می باشند. بنابراین در هنگام استفاده حتما توجه داشته باشید که دستگاه دارای شارژ کافی باشد تا در هنگام جابجایی ناگهان شارژ آن تمام نشود. در صورتی که با هرگونه اشکال در عملکرد دستگاه مواجه شدید سریعا با گارانتی آن تماس حاصل نمایید. زیرا عدم پیگیری مشکل علاوه بر اینکه می تواند هزینه زیادی را به شما تحمیل نماید، ممکن است در هنگام جابجایی بیمار موجب آسیب دیدگی او شود.
در هنگام خرید بالابر بیمار به چه مواردی توجه کنیم؟
در هنگام تهیه این دستگاه ها حتما به تحمل وزن آن توجه نمایید و متناسب با وزن بیمار خود، دستگاه مناسب را خریداری کنید. همچنین توجه داشته باشید که خود دستگاه نیز وزن بالایی نداشته باشد تا جا به جایی آن به آسانی با استفاده از پایه های متحرک صورت پذیرد.
· همواره سعی کنید که این محصولات را از برندهای معتبر دارای تاییدیه استاندارد جهانی خریداری کنید تا کارکردی اصولی و کیفیتی بالای داشته باشد.
خرید خود را از فروشگاه های تخصصی این محصولات انجام دهید که قیمت هایی مناسب را نیز ارائه می کنند.
این محصولات دارای مدل های بسیار متنوعی هستند. بنابراین شما می توانید با توجه به نیاز خود، آن ها را خریداری نمایید. به عنوان مثال برخی از این دستگاه ها ضد آب هستند یا اینکه قابلیت استفاده به عنوان صندلی توالت را نیز دارند و برای استفاده سالمندان مناسب می باشند.
در هنگام خرید محصول به مواردی همچون محدوده بلند کردن، استحکام بالای بدنه، مدت زمان نگهداری شارژ، داشتن موتور قدرتمند و … نیز توجه کنید.
خرید دستگاه بالابر بیمار
قیمت انواع بالابر بیمار
با توجه به موارد گفته شده، انواع بالابر بیمار با مدل های بسیار متنوعی و برندهای گوناگون در بازار موجود می باشند. تمامی این موارد می توانند در قیمت گذاری این محصولات موثر باشند. بنابراین نمی توان یک قیمت واحد برای همه آن ها در نظر گرفت. اما خبر خوب این است که مجموعه ما این محصولات را با نازل ترین و بهترین قیمت های بازار در اختیار مشتریان خود قرار می دهد. برای اطلاع از این قیمت ها، تنها کافی است با ما در ارتباط باشید.
خرید بالابر توانبخشی بیمار با بهترین قیمت
مجموعه ما به عنوان یکی از عرضه کنندگان با سابقه و معتبر انواع تجهیزات پزشکی و توانبخشی از جمله دستگاه بالابر بیمار مشغول فعالیت می باشد. این مرکز فروش تخصصی، کیفیت محصولات خود را ضمانت می کند و جهت رفاه حال مشتریان، امکان پرداخت درب منزل را فراهم آورده است. شما می توانید برای کسب اطلاعات بیشتر از شرایط فروش و تخفیفات ویژه و قیمت محصولات از طریق راه های ارتباطی با کارشناسان واحد فروش و پشتیبانی ما در تماس باشید.
همان طور که همه شما می دانید، بیماران و ناتوانان جسمی، قشر بسیار بزرگی از جامعه ما را تشکیل داده اند. طراحی و تولید ابزار هایی که در زمینه راحتی این قشر از جامعه ما قدم بردارد به یکی از اقدامات مهم و حیاتی تبدیل شده است.
ما در ادامه محتوا می خواهیم برای شما در رابطه با یکی از این اختراعات کاربردی یعنی صندلی انتقال بیمار صحبت کنیم .
اگر کنجکاو هستید تا بیشتر در رابطه با این محصول بدانید و می خواهید که با کارایی آن آشنا شوید، به شما پیشنهاد می کنیم ما را تا انتهای این محتوا همراهی کنید.
صندلی انتقال بیمار چیست؟
صندلی انتقال بیمار همان طور که از نام آن پیداست با عنوان یک وسیله پزشکی شناخته می شود که برای بیماران ناتوان جسمی و حرکتی مورد استفاده قرار می گیرد.
این صندلی ها برای انتقال موقت مورد استفاده قرار می گیرند و برای بیمارانی مناسب هستند که هیچ گونه قابلیت حرکتی و توانایی جسمی ندارند. بسیاری از افراد شاید این صندلی ها را با ویلچر ها اشتباه بگیرد.
در ویلچرها بیمار حتی اگر از کمر به پایین فلج باشد، با قدرت بازوان دست خود می توانند ویلچر را به حرکت در بیاورد.
اما صندلی جا به جایی بیمارتنها برای بیمارانی گزینه مناسبی است که توانایی حرکت ندارند. یک فرد باید با توانایی جسمی مناسب، صندلی را به حرکت در بیاورد و به انتقال بیمار بپردازد.
صندلی انتقال بیمار چیست؟
در چه شرایطی می توان از صندلی انتقال استفاده کرد؟
شرایط گوناگون و متفاوتی وجود دارند که می توانند شما را مجبور به استفاده از صندلی جابجایی بیمار بکنند. برای انتقال بیماران ناتوان جسمی در مسافت های کوتاه برای مثال بخش های متفاوت بیمارستان یا خانه سالمندان، صندلی انتقال بیمار گزینه مناسبی می باشد.
علاوه بر این موضوع برای انتقال بیماران با توانایی جسمی پایین، در مسافت های کوتاه نیز می توان از این محصول استفاده کرد. این محصولات می توانند به جا به جایی بیماران در موزه ها، فرودگاه ها، مراکز خرید و حتی اتاق های متفاوت منزل مورد استفاده قرار بگیرد.
این محصول چگونه طراحی و تولید شده است؟
صندلی انتقال بیمار معمولاً محصولی با دو الی چهار چرخ می باشد. این محصولات طوری طراحی شده اند تا تمام بخش های بدنی بیمار را بپوشانند و به بیمار کمک کنند تا بدون هیچ گونه مشکل و در راحتی کامل در مسافت های کوتاه جابجا شود.
از ابزار های ایمنی متفاوتی در این محصول بهره گرفته شده تا از واژگون شدن و افتادن بیمار جلوگیری شود .
در بسیاری از موارد امدادگران و آتش نشانان نیز ممکن است از این محصول برای جا به جایی موقت مصدومان استفاده کنند . هر کدام از این صندلی ها با ویژگی های متفاوت و برای بیماران با شرایط خاصی طراحی و تولید شدند.
این شما هستید که باید با توجه به خواسته ای که در نظر دارید، به سراغ خرید یکی از این محصولات بروید.
برای مثال برخی از این صندلی ها علاوه بر قابل قابلیت جابجایی، دارای لگن مخصوص توالت نیز می باشد تا بتوانند امکان امکانات بیشتری را به بیماران ارائه دهند.
برای خرید صندلی انتقال بیمار یا به عبارت دیگر صندلی جابجایی بیمار شما باید به فاکتور ها و موارد گوناگونی توجه داشته باشید.
این فاکتور ها به شما کمک می کنند تا یک محصول فوق العاده را برای خودتان بخرید و نیاز خود را به طور کامل برطرف کنید.
برای مثال شما باید به وزن محصولی که می خرید توجه داشته باشید. وزن صندلی باید طوری باشد که شما بتوانید به راحتی صندلی خالی را جا به جا کنید تا در شرایط خاص از آن بهره ببرید.
علاوه بر این موضوع، محصولی که شما می خرید باید تحمل وزن بیمار مدنظر شما را داشته باشد تا خدای نکرده هنگام جابجایی مشکل خاصی برای بیمار به وجود نیاید.
با توجه به استفاده شما، برخی از این صندلی ها باید حالت تاشو و جمع شونده داشته باشند تا بتوان با استفاده از خودرو آن ها را به راحتی انتقال داد.
به هر حال توجه به این نکات به شما کمک می کند تا گزینه مناسب و کاربردی را برای بیمار خود بخرید و از هدر رفت هزینه جلوگیری نمایید.
هنگام خرید صندلی انتقال بیمار به چه مواردی دقت داشته باشیم؟
جمع بندی
به طور کلی صندلی انتقال بیمار محصولی بسیار باکیفیت و مناسب می باشد که کاربرد شگفت انگیزی دارد.
این صندلی ها طوری طراحی شده اند تا علاوه بر جا به جایی ایمن بیمار، هیچ گونه آسیب خاصی به او وارد نکنند و در راحتی کامل بیمار را انتقال دهند.
شما اگر به دنبال خرید انواع متفاوت صندلی جا به جایی بیمارهستید، می توانید با مراجعه به سایت وینکل، به راحتی و بدون هیچ گونه مشکلی محصول مدنظر خودتان را پیدا کنید و به خرید آن بپردازید.
اگر به دنبال باکیفیت ترین و متنوع ترین انواع این محصول هستید، مطمئن باشید که می توانید گزینه مورد پسند خودتان را در سایت وینکل پیدا کنید.
مارچوبه گیاهی تک لپه و چندساله و دوپایه است که دارای ساقه های نرم که به طور معمول اسپیر (Spear) نامیده می شود، می باشد. ریزوم این گیاه ریشه های ضخیم و گوشتی دارد که در مقابل سرمای زمستان مقاوم است. ریشه مارچوبه چندین سال در زمین باقی می ماند. برگ های مارچوبه دارای بریدگی های زیادی است.مارچوبه دارای دو نوع ساقه است. اول ساقه های هوایی نازک به رنگ سبز که پس از برداشت ساقه های جوان به وجود می آید و ارتفاع آن گاهی اوقات به پنج متر نیز می رسد. دیگری ساقه های جوان است که قسمت های قابل استفاده مارچوبه را تشکیل می دهد. این ساقه ها از روی ریزوم ظاهر می شوند و قبل از اینکه از خاک خارج شوند باید قطع گردند. طول این ساقه ها بین 15 تا 25 سانتیمتر متغیر است. ساقه های هوایی و برگ ها در اثر سرمای زمستان خشک می شوند.بخش زیرزمینی این گیاه از ریزوم با تعدادی جوانه و ریشه های ذخیره ای و افشان تشکیل شده است که به طور کامل تاج نامیده می شود. ریشه های ذخیره ای آبدار و گوشتی و غیرمنشعب می باشند که این به دلیل دارا بودن نقش ذخیره ای در آنها است و به طور کل این ریشه ها قدرت جذب کمی دارند و نقش جذب مواد بر عهده ریشه های افشان می باشد. ریشه های افشان طول عمر کوتاهی دارند و هر ساله از بین رفته و ریشه های جدید جایگزین آنها می شوند. ریشه های افشان از بافت آوندی ریشه های ذخیره ای منشعب می شوند. ریزوم ها به طور گسترده ای بافت های بزرگ را احاطه کرده و ذخیره ی کمی از کربوهیدرات ها دارند، در واقع به عنوان یک رابط یا مجرا برای انتقال کربوهیدرات ها از ریشه های ذخیره ای به بافت های بالا نقش دارند.گل های نر و ماده معمولاً مجزا و روی دو پایه قرار دارند ولی در برخی موارد، هر دو نوع گل روی یک پایه نیز دیده می شوند. گل های نر دارای 6 پرچم به رنگ زرد طلایی هستند که نمای زرد رنگی به گل های بی رنگ می دهند. گل های ماده با 6 گلبرگ کوچک به رنگ سبز و یک مادگی برجسته قابل تشخیص اند. گل های نر علاوه بر دارای بودن 6 پرچم، دارای یک بساک فعال و یک کلاله ناقص و تخمدان غیرفعال می باشند و گل های ماده دارای یک مادگی با تخمدان سه برچه ای و بساک رشد نکرده اند. گل های مارچوبه دارای شهد بوده و به وسیله حشرات گرده افشانی می گردند.
خواص دارویی و کاربردهای صنعتی
امروزه از مارچوبه به صورت کنسرو شده، منجمد شده و آبگیری شده استفاده می شود. اگرچه مارچوبه کنسرو شده ارزش غذایی بیشتری نسبت به نوع منجمد شده دارد، اما محصولات منجمد شده کیفیت بالاتری دارد.بذر مارچوبه به عنوان جانشینی برای قهوه عمل می کند.ساقه جوان خوراکی (اسپیر) شامل اسید آسپاراژین، اسید آمینو سوکسینیک و منو آمید است. روغن های اتری گوگرددار (متیل مرکاپتان و وانیلین)، سلولز، املاح معدنی و ویتامین های مختلف موجود در آن باعث طعم و مزه مخصوص و خواص دارویی آن می شود. انواع سبز مارچوبه دارای ویتامین های بیشتری هستند.مصرف مارچوبه برای بیماران مبتلا به امراض کلیوی توصیه می شود.مارچوبه دارای ترکیبی به نام روتین است که از خونریزی جلوگیری می کند.
ارزش غذایی
هر صد گرم از بخش خوراکی این گیاه دارای 85 کیلوژول (20 کیلوکالری) انرژی، 1.88 گرم قند، 2.1 گرم فیبر، 0.12 گرم چربی، 2.2 گرم پروتئین، 38 میکروگرم ویتامین آ، 449 میکروگرم بتاکاروتن، 710 میکروگرم لوتئین زآزانتین، 0.143 میلیگرم تیامین، 0.141 میلیگرم ریبوفلاوین، 0.978 میلیگرم نیاسین، 0.274 میلیگرم پانتوتنیک اسید، 0.091 میلیگرم ویتامین ب6، 52 میلیگرم فولات، 16 میلیگرم کولین، 5.6 گرم ویتامین ث، 1.1 گرم ویتامین ای، 41.6 میکروگرم ویتامین کا، 24 میلیگرم کلسیم، 2.14 میلیگرم آهن، 14 میلیگرم منیزیم، 0.158 میلیگرم منگنز، 52 میلیگرم فسفر، 202 میلیگرم پتاسیم، 2 میلیگرم سدیم و 0.54 میلیگرم روی می باشد.
نیازهای اکولوژیکی
مارچوبه در آب و هوای نسبتاً گرم بهتر رشد می کند. مناطقی که خطر یخبندان در آن وجود دارد و یا مناطق بادخیز برای کشت و پرورش این محصول مناسب نیست. دمای بین 16 تا 24 درجه سانتیگراد برای تولید ساقه های جوان خوراکی مناسب است. نور و گرمای کافی در نیمه دوم سال برای رشد مارچوبه ضروری بوده و تنها در این صورت است که گیاه می تواند مواد غذایی زیادی در خود ذخیره کرده و در میزان محصول و زمان برداشت تأثیر بگذارد.حرارت خاک بیش از 10 درجه در نزدیکی تاج برای آغاز سبز شدن جوانه ها کافی است. قسمت های هوایی گیاه ممکن است به وسیله یخبندان صدمه دیده یا از بین بروند. در زیر زمین تاج ها می توانند از صدمات یخبندان رهایی یابند. البته در صورتی که یخبندان شدید نباشد. برای با درجه حرارت زیر صفر، تاج ها از سرما و یخبندان با خاکپوش حفظ می شوند. این ارقام از نظر مقاومت به سرما متنوع هستند. به همین علت مارچوبه در مناطقی که دارای خاک سبک و آفتاب زیاد است کشت می شوند. مارچوبه در مقابل سرمای بدون یخبندان های مداوم مقاوم است. با وجود این می توان آن را در همه نوع آب و هوایی کشت کرد.خاک های عمیق لومی و یا شنی برای کشت انواع سفید مارچوبه مناسب است. کاشت انواع سبز در زمین های سنگین با مواد غذایی کافی امکان پذیر است. مناسب ترین پی اچ خاک برای زراعت مارچوبه 6.5 است. خاک های سرد و مرطوب رسی برای کشت این محصول مناسب نیست. به طور کلی زمین های سبک که معمولاً نیاز گرما و هوای اطراف ریشه را بهتر از زمین های سنگین فراهم می کنند، ترجیح دارند.
آماده سازی خاک
مارچوبه بهترین محصول را در خاک عمیق ، حاصلخیز ، خنک ، آفتابگیر ، قوی و با زهکشی خوب می دهد مارچوبه در خاکهای مختلف که از حیث مواد آلی غنی باشند رشد می کند و محصول می دهد ولی بطور اختصاص خاکهای شتی و شنی لومی و لومی سیلتی که با مواد آلی و هوموس تقویت شوند بسیار مناسب هستند مارچوبه در خاکهای اسیدی نمی تواند رشد کند مگر آنکه خاکها به وسیله آهک اصلاح شوند مناسب ترین pH برای رشد مارچوبه بین 6 تا 7/6 می باشد. در خاکهایی که کمی قلیایی باشند کشت با موفقیت انجام می شود و محصول می دهد مارچوبه یک سبزی چند ساله است و می تواند 10 تا 20 سال در زمین باقی بماند لذا در تهیه زمین باید دقت کافی مبذول گردد. بخصوص چنانچه هدف آن باشد که این گیاه به وسیله بذر تکثیر شود باید زمین صاف، نرم بدون کلوخ و کاه باشد. شخم عمیق زده شود و بعد از آن کلوخ ها به وسیله دیسک یا دندانه نرم شوند و زمین تسطیح گردد. مارچوبه به هوموس و مواد آلی زیاد نیاز دارد و نسبت به کودهای حیوانی واکنش مثبت نشان می دهد لذا قبل از کاشت مارچوبه میتوان کودهای حیوانی را به زمین داد. مقدار کود های شیمیایی نیز با توجه به مقدار مواد غذایی موجود در خاک حدود 200 کیلو ازت ، 80 کیلوگرم P2O5 ، 300 کیلوگرم K2O برای هر هکتار در نظر گرفته می شود کود ازته را به مقدار 50 درصد در هنگام احداث پشته ها (حدود 10 روز قبل از پایان برداشت محصول) و 50 درصد بقیه را در تابستان به زمین می دهند کودهای فسفاته پتاسه را قبل از احداث پشته ها می دهند.
تاریخ و فواصل کاشت
موقع انتقال نشاء اوایل بهار می باشد عمق شیار در خزانه 20 تا 25 سانتی متر فاصله دو شیار 40 تا 60 سانتی متر می باشد در زمین اصلی بوته ها به فاصله 40 تا 50 سانتی متر در ردیفهایی بین 90 تا 150 سانتی متر از یکدیگر کاشته میشوند
کاشت
ازدیاد مارچوبه به دو روش رویشی و جنسی صورت می گیرد. در کشت مستقیم بعد از آماده کردن زمین ، زمین به جوی و پشته تبدیل می گردد عرض پشته بین یک تا یک و نیم در نظر گرفته می شود سپس بذور در ته جوی کاشته می شوند. بهتر است به منظور سرعت بخشیدن به سبز شدن بذر، بذور قبل از کاشت به مدت 24 ساعت در آب خیسانده شوند آنگاه شیارهایی به عمق یک سانتی کمتر در کف جویها ایجاد می کنیم و بذور را در شیارهای آنها می کاریم و به وسیله خاک سبک و مرطوب آنها را می پوشانیم. تا سبز شدن بذر و چوبها مرطوب نگه داشته می شوند آبیاری باید به روش بارانی صورت گیرد. مدت جوانه زدن بذر طولانی می باشد و به عواملی مثل دما و رطوبت خاک بستگی دارد و شاید بین 15 تا 40 روز متغیر باشد. بوته ها در فاصله 10 سانتی متری تنک می شوند بتدریج که گیاه رشد میکند روی بوته و اطراف آن خاک نرم همراه با کود حیوانی پوسیده داده می شود بدین ترتیب در سال اول بوته رشد کامل می نماید و محصولی برداشت نخواهد شد. میزان بذور مورد نیاز در کشت مستقیم بین یک تا دو کیلو گرم در هکتار می باشد. روش مرسوم و متداول کشت مارچوبه تهیه خزانه و انتقال بوته های یکساله به محل اصلی می باشد. در این روش باید سعی شود که در هنگام انتقال بوته ها به محل اصلی به ریشه ها صدمه نرسد.در هنگام تهیه خزانه باید دقت شود که زمین کاملاً آماده و با کودهای حیوانی و شیمیایی تقویت شده باشد زمین به شیار تبدیل می شود عمق شیار 20 تا 25 سانتی متر و فاصله دو شیار 40 تا 60 سانتی متر در نظر گرفته میشود، بذور در ته شیار کاشته می شوند با رشد بوته ها روی آنها خاک داده می شود. بدین ترتیب بوته ها در سال دوم آماده انتقال به محلی اصلی می گردند موقع انتقال نشاء اوایل بهار می باشد. در هنگام انتقال ابتدا زمین اصلی به جوی و پشته تبدیل می شود. سپس بوته ها به فاصله 40 تا 50 سانتی متر از یکدیگر درروی ردیف هایی که 90 تا 150 سانتی متر از یکدیگر فاصله دارند کاشته می شوند بوته های آماده شده در خزانه را تاج (Crown) می گویند. نحوه انتقال تاج به محلی اصلی بدین ترتیب میباشد که در اوایل بهار در ته جویها کود حیوانی پوسیده همراه با ماسه و خاک نرم به عمق 5 تا 7 سانتی ریخته می شود. سپس تاجهای یکساله درته جویها روی کود پوسیده طوری قرار داده می شوند که فاصله آنها از یکدیگر حدود 30 تا 50 سانتی متر باشد. ریشه های بوته روی خاک نرم پخش می گردند سپس روی ریشه ها به وسیله خاک و کود پوشیده میشود. بتدریج که تاج شروع به رشد میکند اطراف بوته ها و روی آنها خاک و کود قرار داده می شود بنابراین تا آخر فصل رشد جویها از خاک و کود پر می گردند بدین ترتیب بوته. مارچوبه در سال اول، رشد کافی کرده هیچ گونه برداشت محصول صورت نمی گیرد. شاید در سال دوم تعداد کمی اسپی یر (Spear ساقه های هوایی که نسبتاً ضخیم بوده و قابل خوردن می باشند) تولید و برداشت شود. برداشت اصلی از سال سوم شروع می گردد. معمولاً مقدار تاج آماده شده از یک هکتار خزانه برای کاشت حدود 10 هکتار زمین اصلی کفایت می کند. در هنگام انتقال تاج های یکساله باید دقت شود که تاجهای ضعیف حذف شود زیرا محصول کمتری می دهند تاجهای دو ساله و یا سه ساله برای انتقال مناسب نیستند.
داشت
چون مارچوبه یک سبزی چند ساله است بنابراین مراقبتهای ویژه لازم دارد. با علفهای هرز بشدت باید مبارزه شود. این مطلب در مورد علفهای هرز چند ساله جدی تر است در غیر این صورت علفهای هرز به طرق مختلف ریشه، ریزوم ، غده و بذر ، ایجاد مزاحمت می کنند و مبارزه با آنها مستلزم هزینه سنگین می باشد لذا هنگام آماده کردن زمین، استفاده از انواع علف کشها توصیه می شود نرم کردن زمین در اوایل بهار یکی دیگر از کارهایی است که در مورد مزرعه مارچوبه باید انجام گیرد. بدین جهت در اوایل بهار به منظور مبارزه با علفهای هرز و نرم کردن سطح خاک با دیسک سبک، زمین دیسک زده می شود. بدین ترتیب چنانچه قسمتهای هوایی بوته ها از سال قبل باقی مانده باشند، از بین خواهند رفت. چنانچه می خواهیم کود شیمیایی به زمین بدهیم باید این کار در هنگام دیسک زدن صورت گیرد. برای این منظور مقدار 200 کیلوگرم در هکتار از کودهای کامل توصیه میشود. به منظور سفید کردن ساقه های مارچوبه در اوایل بهار پای بوته و روی آن با کود پوسیده و خاک نرم پوشیده می شود. این کار در سطح وسیع با ماشین آلات انجام می گیرد. اگر در آخر فصل به زمین کو شیمیایی داده می شود بهتر است آنرا با خاک مخلوط و بین ردیفها پخش کرد. مزرعه مارچوبه باید مرطوب و نم دار باشد از این رو آبیاری باید مرتب صورت گیرد این مسئله در مناطق خشک اهمیت بیشتری دارد. بوته مارچوبه مورد حمله حشرات زیادی قرار می گیرد از مهمترین آنها سوسک مخصوص بوته مارچوبه می باشد از بیماریهای مارچوبه بیماری زنگ مارچوبه است که برای مبارزه باید از ارقام مقاوم استفاده نمود جمع آوری بوته های آلوده و سوزاندن راه دیگر برای مبارزه با آن است.
برداشت
معمولاً برداشت مارچوبه از سال سوم شروع می شود یعنی دو سال بعد از انتقال تاج آن به محل اصلی اگر کاشت، داشت و نگهداری مزرعه بخوبی انجام گیرد، شاید در سال دوم تعداد کمی از اسپی یرهان قابل برداشت باشند ولی بهتر است در سال دوم محصول برداشت نشود.در اینصورت بوته ها قوی شده و مواد غذایی در اندام های زیر زمینی تاج ذخیره می گردد و در طی این مدت به بوته فرصت داده می شودکه رشد ریشه هایش کامل گردد و به این ترتیب بوته برای سال سوم آماده بهره برداری می شود. قاعدتاً برداشت از بهار سال سوم آغاز می گردد برداشت وقتی شروع می شود که طول اسپی یر ها بین 15 تا 25 سانتی متر باشد. اسپی یر ها را می توان از روی سطح خاک و یا از 2 تا 5 سانتی متری زیر خاک قطع نمود. این کار باید با دقت انجام شوده که به ساقه هایی که هنوز از خاک خارج نشده اند، صدمه ای وارد نشود برداشت مارچوبه از اوایل بهار شروع 6 الی 8 هفته به طول می انجامد چنانچه عمل برداشت بیشتر ادامه یابد مواد غذایی در ریشه های متورم ذخیره نمی شود و بوته برای سال آینده ضعیف باقی ماند. و به منظور سفید کردن اسپی یر ها باید در اوایل بهار روی ساقه به وسیله خاک پوشانده شود. هنگام برداشت می توان خاکهای اطراف اسپی یر را عقب زد سپس به برداشت اقدام کرد. بهتر است بعد از برداشت مارچوبه بلافاصله مورد استفاده قرار گیرد. برای این کار آنها را شسته، دو طرف ساقه را به اندازه کمتر از یک سانتی متر قطع می کنند و به صورت آب پز یا پخته شده به مصرف می رسانند. در شرایط مناسب دمای 3 تا 4 درجه سانتی گراد و با رطوبت نسبی 70 تا 80 درصد می توان مارچوبه را برای چند ماه نگهداری کرد.
دامنه انتشار
آذربایجان ، خوی ، تبریز ، نواحی مختلف البرز قصر قجر ، جلفای اصفهان ، اراک ، کرمانشاه ، جنوب ایران، مهار لو در شیراز پرورش آن در دزفول رواج پیدا نموده است.
انتخاب یک سیستم سرمایشی و گرمایشی گلخانه ای مناسب برای تنظیم و پایدار نگه داشتن دما، رطوبت و تهویه هوا امری حیاتی و دایمی در اغلب گلخانه ها است. ما در این مقاله انواع سیستم سرمایش و گرمایش گلخانه مانند یونیت هیتر گلخانه ای، هواساز گلخانه ای، اکونوپک، زنت و ایرواشر را از نظر نوع مصرف سوخت، مزایا و ویژگی های آن بررسی می کنیم تا بتوانیم راهنمای مناسبی در انتخاب مناسب سیستم گرمایشی گلخانه ای ارائه بدهیم.
در گلخانه ها باید یک محیط کنترل شده با نور کافی، دما و رطوبت مناسب را برای رشد محصولات فراهم شود. دمای آن ها به نوع محصولات در حال رشد بستگی دارد. اغلب محصولات به دمای ۲۱ تا ۲۷ درجه سانتی گراد در طول شبانه روز نیاز دارند. در برخی موارد مقدار رطوبت نسبی هوا نیز باید تحت کنترل باشد. برخی گیاهان نیز برای رشد به دماهای پایین (مثلا ۱۰ درجه سانتی گراد) نیاز دارند.
اکونوپک گلخانه ای
اکونوپک گلخانه ای دستگاهی گرمایشی و سرمایشی است که در حالت گرمایش توسط مشعل گازسوز فرآیند احتراق در آن تشکیل می شود و یک یا چند فن با دمیدن هوا از اطراف ورقه ها و لوله های گرم شده، هوای گرم را از طریق کانال هایی در سرتاسر محیط داخل توزیع می کنند. در حالت سرمایش نیز اکونوپک به دو شکل ساخته می شود.
در حالت اول از روش تبخیری مانند کولر آبی و با تزریق آب در مسیر عبور هوا از دستگاه عمل سرمایش هوا انجام می شود که در این صورت رطوبت هوای ورودی به سالن نیز افزایش می یابد. در حالت دوم اکونوپک گلخانه ای دارای لوله های آب سرد است که آب سرد شده توسط دستگاه دیگری مانند چیلر یا مینی چیلر در لوله های آن جاری شده و فن با دمیدن هوا از اطراف لوله ها هوای سرد را در سالن پخش می کند که در این حالت با افزودن تجهیزات رطوبت زنی به دستگاه اکونوپک گلخانه ای رطوبت هوا را می توان به دقت تنظیم نمود.
خروج گازهای حاصل از احتراق را می توان به دو شکل طراحی نمود. در حالت اول می توان کل گازهای احتراق را در داخل سالن تخلیه نمود و در طرح دوم با هواکش آن را از محیط داخل سالن به هوای آزاد منتقل نمود.
سیستم آب گرم گلخانه ای
این روش با استفاده از دیگ بخار آب که معمولاً چدنی و یا فولادی می باشد مانند شوفاژ عمل می کند. آب داخل آن به وسیله مشعل گرم شده و سپس به وسیله الکتروموتورهای مخصوص آب گرم به داخل گلخانه ها فرستاده می شود. آب گرم به وسیله چند رشته لوله مارپیچ و یا ساده از جنس پلی اتیلن یا گالوانیزه در طول گلخانه توزیع می شوند. سپس آب سرد شده مجدداً از طریق یک لوله به داخل دیگ حرارتی بر می گردد. معمولاً برای تسهیل در گردش آب در داخل گلخانه و دیگ حرارتی، تجهیزات موتورخانه را در اتاقکی پایین تر از سطح گلخانه می سازند.
در این روش به علت این که لوله های آب گرم در سطح زمین یا نزدیکی سطح زمین نصب می شوند سطح خاک تا حدودی گرم شده و هوای گرم آن به آرامی به طرف بالا حرکت می کند. در این شرایط فعالیت ریشه ها و رشد بوته ها افزایش می یابد و از عملکرد بالاتری برخوردار می باشد، همچنین به علت توزیع یکنواخت آب گرم در سطح گلخانه ها فضای آن ها نیز به طور یکنواخت گرم می شود.
معمولاً برای چند واحد گلخانه سیستم مرکزی نصب می کنند بنابراین کنترل شرایط دمایی برای همه گلخانه ها به طور هماهنگ انجام می گردد. نصب و احداث این سیستم دو تا سه برابرگرانتر از سیستم موضعی دمنده ها می باشد. در نواحی بسیار سرد که ممکن است دما به -۱۰ درجه سانتیگراد برسد این سیستم کارایی لازم نخواهد داشت و تنها با دو جداره نمودن گلخانه یا تلفیقی از این روش با یک دمنده حرارتی دمای مورد نیاز گلخانه تأمین خواهد شد.
از مزایای دیگر این روش این است که به محض خرابی دستگاه دمای گلخانه به سرعت نزول نمی کند و تا حدی فرصت لازم برای تعمیر مجدد آن وجود دارد. سوخت مورد استفاده در این سیستم معمولاً گازوئیل می باشد که باید محل نگهداری منبع سوخت و لوله های سوخت رسانی در فضایی به دور از امکان یخ زدگی نگهداری شود.
استفاده از گرمای زیر بستر گلخانه ای ( گرمایش از کف )
گرمای زیر بستر به دو روش تأمین می شود
استفاده از لوله های آب گرم مارپیچ یا صاف که از منبع موتورخانه شوفاژ تغذیه می گردند
استفاده از المنت های حرارتی برقی که با به کارگیری از یک واحد ترمواستاتیک درجه حرارت مورد نظر را تنظیم می کند
این سیستم حرارتی بیشتر برای رشد سریع ریشه ها استفاده می شود و درصورتی که قرار است خیار در گلخانه تولید شود باید همراه با سیستم حرارتی مکنده ها نیز به کار گرفته شوند زیرا این سیستم نمی تواند به تنهایی نیاز حرارتی فضای گلخانه را تامین کند. بنابراین توصیه می شود از این روش برای کشت های گلدانی و تولید نشا استفاده گردد. به این نکته توجه کنید که با به کارگیری این روش فعالیت ریشه ها و جذب مواد غذایی به نحو مؤثری افزایش می یابد.
استفاده از بخاری های معمولی گلخانه ای
در گلخانه های سنتی از بخاری های معمولی که با سوخت نفت یا مخلوط گازوئیل کار می کنند استفاده می شود. این روش هم کارایی چندانی ندارد و هم احتمال نفوذ دود به داخل گلخانه وجود دارد. همچنین از همه مهم تر این احتمال وجود دارد که با نصب غیر استاندارد بخاری کربن مونو اکسید تولید شود و کل محصولات گلخانه از بین بروند. استفاده از گاز پیک نیک و یا نمونه های دیگر بخاری گازی که بدون دودکش هستند فقط برای مدت کوتاهی مناسب هستند و نمی توان در طولانی مدت از آن ها استفاده کرد.
یونیت هیتر گلخانه ای
یونیت هیتر گلخانه ای دستگاهی است که عمل احتراق در آن انجام نمی شود. اما دارای لوله های آب گرم و سرد بوده و توسط پکیج گرم می شود و در صورت نیاز به هوای خنک به واسطه ی چیلر عمل می نماید. یونیت هیتر گلخانه ای هوا را از اطراف لوله ها دمیده و دمای آن را کاهش و یا افزایش می دهد. این سیستم به فواصل منظم و به تعداد زیاد در نقاط مختلف گلخانه نصب و توسط لوله مرکزی به پکیج متصل می گردد.
هواساز گلخانه ای
هواساز گلخانه ای عینا مشابه یونیت هیتر گلخانه ای دارای لوله های آب سرد و گرم است ولی با این تفاوت که به جای استفاده از چندین یونیت هیتر در نقاط مختلف سالن از یک هواساز گلخانه ای مرکزی بزرگ استفاده می شود و با کانال کشی هوای سرد و گرم به نقاط مختلف سالن ارسال می گردد. در هواساز مرکزی با نصب تجهیزات رطوبت زنی، می توان رطوبت هوا را همانند دمای آن به دقت تنظیم و کنترل نمود.
زنت گلخانه ای
سیستم گرمایشی زنت گلخانه ای عینا مشابه هواساز می باشد ولی در حالت سرمایشی به جای لوله های آب سرد دارای پد سلولوزی می باشد که هوا در اثر عبور از آن و برخورد با ذرات آب، به روش تبخیری مانند کولر آبی خنک می شود و رطوبت آن نیز افزایش می یابد.
ایر واشر گلخانه ای
ایرواشر گلخانه ای نیز دقیقا مشابه دستگاه زنت می باشد ولی با این تفاوت که در آن به جای استفاده از پدهای سلولوزی، افشانک های تزریق آب در آن تعبیه شده است که آب را با فشار بالا در مسیر عبور هوا از دستگاه افشانده و به روش تبخیری هوا را خنک می کند و رطوبت آن را نیز بالا می برد.
جت هیتر گلخانه ای
جت هیتر های گلخانه ای بر اساس نوع سوخت به ۳ دسته گازی، گازوییلی و برقی تقسیم بندی می شوند.
جت هیتر گازوییلی
جت هیتر گازوییلی به دو نوع دودکش دار و بدون دودکش تقسیم بندی می شود، این نوع جت هیتر ها در دو نوع ثابت و سیار نصب می شوند که در نوع سیار بر روی پایه قرار گرفته و محل نصب آن باید مسطح باشد اما در نوع ثابت به صورت آویز از سقف می باشد و یا بر روی دیوار نصب می گردد بنابراین فضای مفید گلخانه را اشغال نمی کند.
جت هیتر گازی
جت هیتر های گازی گرمایش محیط را حداکثر ۴۰ الی ۵۰ درجه سانتی گراد و بطور یکنواخت تحت پوشش خود قرار می دهد. این سیستم های گرمایشی معمولا از استیل ساخته شده اند که در برابر رطوبت و حرارت بسیار مقاوم هستند.
جت هیتر برقی
این نوع جت هیتر ها به صورت تمام برقی و المنت دار تولید شده که گرمایش گلخانه را از طریق انرژی برق تامین می نمایند. سوخت جت هیتر های برقی بدون آلودگی بوده و فاقد گاز های سمی می باشد.
هیتر تابشی گلخانه
این نوع هیتر ها به خورشید کوچک معروف هستند زیرا این سیستم محیط را از طریق تابش گرما گرم می کند. هیتر های تابشی حرارت تولید شده را به صورت امواج الکترو مغناطیس در محیط انتشار می دهند. هیتر های تابشی از نظر نوع سوخت به دو نوع گازی و برقی تقسیم بندی می شوند.
مناسب ترین سیستم سرمایش و گرمایش گلخانه ای
سیستم گرمایشی گلخانه ای و بدون تنظیم رطوبت = دستگاه اکونوپک و یونیت هیتر
سیستم گرمایشی گلخانه ای با تنظیم دقیق رطوبت = اکونوپک مجهز به تجهیزات رطوبت زنی و رطوبت زدایی
سیستم سرمایش و گرمایش گلخانه بدون تنظیم رطوبت = اکونوپک، زنت و ایرواشر
سیستم سرمایش و گرمایش گلخانه با تنظیم دقیق رطوبت = هواساز گلخانه ای و اکونوپک مجهز به تجهیزات رطوبت زنی و رطوبت زدایی
نحوه ی کار انواع سیستمهای حرارتی
یکی از مزیت های گلخانه ها وجود سیستم گرمایشی و تهویه ای مجهز می باشد که با استفاده از آن ها می توان زمان کشت محصول را به دلخواه تغییر داد. در این خصوص قبل از ارائه انواع سیستم گرمایشی نظرتان را به رعایت موارد احتیاطی زیر جلب می کنیم :
الف- در استفاده از هر گونه سیستم گرمایشی گلخانه باید دقت کامل نمود که از نفوذ دود و گاز مونواکسید کربن به داخل گلخانه به طور جدی جلوگیری گردد، در غیر اینصورت کلیه بوته ها آسیب جدی خواهند دید.
ب- سعی شود موقع نصب، واحد تولید حرارت نزدیک بوته ها قرار داده نشود زیرا ضمن ایجاد سوختگی هوای خشک ایجاد نموده و تعدادی از بوته ها از بین خواهند رفت.
ج- سوخت مشعل با مقدار مناسب هوا ترکیب و کامل سوخته شود.
د- در صورت استفاده از گازوئیل، مخزن سوخت در فضای آزاد نگهداری نشود زیرا عصرها هوای مرطوب به داخل مخزن نفوذ کرده و منجر به وارد شدن آب به داخل مخزن شده و احتمال خرابی قطعات مشعل را به همراه خواهد داشت.
ه- یکی از موارد دقیق کاربرد سیستم گرمایشی و تهویه ای، نصب ترموستات در فضای گلخانه می باشد تا کنترل دما و تهویه را مطابق با آنچه تنظیم می گردد انجام دهد، بنابراین باید از سالم بودن و کیفیت کارکرد آن مطمئن بود.
هزینه دستگاه های گرمایشی متفاوت می باشد و آن هایی که قابل انتقال هستند، ارزان تر می باشد. سیستم آب گرم یا بخار داغ که دارای حرارت مرکزی می باشد هزینه سرمایه گذاری ۲ تا ۳ برابر سیستم های موضعی مثل دمنده ها دارد با این حال با بهینه سازی سیستم گرمایشی مرکزی و استفاده از آن برای فضای بزرگتر می توان هزینه ها را به طور چشم گیری کاهش داد. در ادامه با مهم ترین روش های گرمایشی گلخانه ها آشنا می شوید.
۱- دمنده های حرارتی
این نوع سیستم گرمایشی معمولا شامل محفظه دو جداره ای که جداره وسط آن ها به وسیله مشعل گازی و یا گازوئیل سوز به شدت گرم شده و دود از لوله خروجی آن به بیرون از گلخانه هدایت می شود. این کار باعث گرم شدن هوای موجود در جداره بیرونی و هوای اطراف جداره وسط شده که به وسیله دمنده ای قوی (فن قوی) هوای گرم در این جداره به وسیله لوله ای فلزی و یا تونل نایلونی به قط ۳۰ تا ۴۰ سانتیمتر از مسیر سوراخ هایی که در قسمت طرفین آن قرار دارد به طور یکنواخت در گلخانه توزیع می شود. خروجی هوای گرم را می توان به وسیله یک تونل (از جنس نایلون سوراخ دار و …) در سراسر گلخانه توزیع نمود.
در این روش گرمایشی ضروری است یک مشعل یدک در نظر گرفته شود تا در صورت خرابی مشعل اصلی در هر زمان، بلافاصله جایگزین گردد و گلخانه از هوای سرد در امان باشد. دمنده های حرارتی نسبتا ارزان و دارای قدرت گرمایش خوبی می باشند، ضمن اینکه راه اندازی و سرویس آن ها به تکنیک بالایی نیاز ندارد.
۲- سیستم آب گرم
این روش با استفاده از دیگ بخار آب که معمولا چدنی و یا فولادی می باشد مانند شوفاز عمل می کند. آب داخل آن به وسیله مشعل گرم شده و سپس به وسیله الکترو موتورهای مخصوص آب گرم به داخل گلخانه فرستاده می شود. آب گرم به وسیله چند رشته لوله های مارپیچ و یا ساده از جنس پلی اتیلن و یا گالوانیزه که در سطح بستر و بین ردیف ها و یا در ارتفاع ۱۰ الی ۲۰ سانتیمتری آن نصب شده اند، در داخل و در طول گلخانه توزیع می شود. آنگاه آب سرد شده مجددا از طریق یک لوله اصلی به داخل دیگ حرارتی برگشت می کند. معمولا برای تسهیل در گردش آب در داخل گلخانه و دیگ حرارتی، تجهیزات موتورخانه را در اتاقکی پایین تر از سطح گلخانه بنا می کنند.
در این روش به علت اینکه لوله های آب گرم را در سطح زمین یا کمی بالاتر می توان نصب نمود، معمولا سطح گلدان ها تا حدودی گرم شده و هوای گرم آن به ملایمت به طرف بالا صعود می نماید. در این شرایط فعالیت ریشه ها و رشد بوته ها افزایش یافته و از عملکرد بالاتری برخوردار می باشند. همچنین به علت توزیع یکنواخت آب گرم در سطح گلخانه فضای آن نیز به طور یکنواخت گرم می شود. از روش تولید گرمای زیر بستر هم برای ایجاد پا گرما به منظور ریشه دار کردن برخی قلمه ها نیز می توان استفاده نمود.
معمولا برای چند واحد گلخانه، سیستم مرکزی نصب می شود، بنابراین کنترل شرایط دمایی برای همه گلخانه ها به طور هماهنگ انجام می شود. نصب و احداث این سیستم ۲ تا ۳ برابر گران تر از سیستم موضعی دمنده ها می باشد، و فقط در مناطقی قابل استفاده است که حداقل دما از صفر درجه سانتیگراد کاهش نیابد، در غیر اینصورت این سیستم به تنهایی کارایی مناسبی نخواهد داشت. برای استفاده از این روش در گلخانه های مناطق سردسیر باید گلخانه را دو جداره کرد، و یا اینکه این روش را با یک دمنده حرارتی تلفیق نمود.
از محاسن این روش این است که به محض خرابی دستگاه، دمای گلخانه به سرعت نزول نمی کند و تا حدی فرصت لازم برای تعمیر مجدد آن وجود دارد. سوخت مورد استفاده در این سیستم معمولا گازوئیل و یا گاز می باشد که باید توجه نمود محل نگهداری منبع سوخت و لوله های سوخت رسانی در محلی به دور از امکان یخ زدگی نصب شوند.
۳- سیستم گرمای زیر بستر
گرمای زیر بستر به ۲ روش تامین می شود:
الف- استفاده از لوله های آب گرم مارپیچ و یا صاف، از منبع موتورخانه شوفاژ تغذیه می گردد که در بالا به آن اشاره گردید.
ب- استفاده از المنت های حرارتی برقی که با به کارگیری از یک واحد ترمواستاتیک درجه حرارت مورد نظر را تهیه و کنترل می نماید.
این سیستم گرمایشی بیشتر برای رشد سریع ریشه ای استفاده می گردد و در صورتیکه قرار است در گلخانه استفاده گردد بایستی مشترکا همراه با استفاده از سیستم حرارتی دمنده ها به کار گرفته شود؛ زیرا این روش نمی تواند به تنهایی نیاز گرمایشی فضای گلخانه را تامین نماید. بنابراین توصیه می گردد از این روش بیشتر برای کشت های گلدانی و تولید نشاء استفاده شود. لازم به ذکر است که با به کارگیری این روش، فعالیت ریشه ها و جذب مواد غذایی به نحو موثری افزایش می یابد و زمان شروع تولید کوتاه تر می گردد.
۴- بخاری های معمولی
معمولا در گلخانه های سنتی، بسیاری از تولید کنندگان از بخاری های معمولی که با سوخت نفت و یا مخلوط با گازوئیل کار می کند استفاده می کنند. این روش کارایی چندانی ندارد، ضمن اینکه احتمال نفوذ دود حاصله به داخل گلخانه وجود دارد. استفاده از گاز پیک نیک و یا نمونه های دیگر بخاری گازی که بدون دودکش هستند فقط برای مدت کوتاهی در حد چند ساعت مناسب هستند و نمی توان در طولانی مدت از آن ها استفاده کرد.
برای خواندن مقاله انواع سیستم های خنک کننده اینجاکلیک کنید.
پلی اتیلن بیشترین استفاده را در پوشش گلخانه دارد و میزان عبور نور آن ۹۰-۸۸% است که در مقایسه با شیشه کمتر است. پلی اتیلن های معمولی، نور ماورای بنفش را از خود عبور می دهند. این اشعه بویژه در فصل تابستان، باعث از بین رفتن پلاستیک و یکبار مصرف شدن آن می شود. همچنین باعث شکنندگی، تیرگی و در نهایت پارگی پلاستیک می گردد. با افزودن مواد جاذب اشعه ماورای بنفش، طول عمر پلاستیک به ۴-۳ سال افزایش می یابد. به شرطی که در این مدت عواملی مانند باد و تگرگ سبب پاره شدن پلاستیک نشوند. این مواد، تثبیت کننده اشعه ماورای بنفش بوده و با تغییر دادن طول موج این اشعه، آن را به طول موج های مفید برای رشد گیاه تبدیل می کنند. معمولا پلاستیک ها، دارای ۱۱-۳ درصد مواد جاذب اشعه ماورای بنفش هستند. طول عمر پلاستیک جاذب اشعه ماورای بنفش، سه تابستان و دو زمستان است.
پلی اتیلن معمولی در برابر اشعه مادون قرمز، مانع ضعیفی است. به کار بردن مواد نگهدارنده اشعه مادون قرمز در ساخت پلی اتیلن، باعث نگهداری حدود نصف گرمای تابشی در داخل گلخانه می شود و از خروج آن جلوگیری می کند. زیرا گیاهان مانند هر جسم دیگری، در روز انرژی نورانی خورشید را جذب می کنند و در شب، به صورت اشعه مادون قرمز به اطراف می تابانند و در نتیجه، مقدار زیادی از گرما به هدر می رود. اما شیشه، مانع از خروج گرمای تابشی مادون قرمز از داخل گلخانه می شود و بنابراین، اتلاف گرما از طریق تابش در شیشه کم است. اشعه مادون قرمز تاثیری بر روی طول عمر پوشش گلخانه ندارد. با کمک مواد بازدارنده خروج اشعه مادون قرمز، می توان از خاصیت گرمازایی آن استفاده کرد. این مواد مانع از خروج اشعه مادون قرمز از گلخانه و باعث حفظ حدود ۵۰ درصد گرمای تابشی می شود.
پلی اتیلن نسبت به شیشه، حرارت بیشتری را به داخل گلخانه منتقل می کند. هزینه اولیه آن کمتر از شیشه و در اسکلت های موقت و دائمی قابل استفاده است. پوشش پلی اتیلن، اجازه عبور دی اکسید کربن و اکسیژن را می دهد ولی قابلیت عبور دی اکسید کربن از پوشش پلی اتیلن سه برابر اکسیژن است. میزان اکسیژن و دی اکسید کربن در گلخانه های پلی اتیلنی، کمتر از گلخانه های شیشه ای است.
رطوبت داخل گلخانه های با پوشش پلاستیکی زیاد است و برخورد هوای گرم و مرطوب داخل گلخانه با پلی اتیلن سرد، باعث تبدیل بخار به قطرات آب بر روی سطح داخلی پلی اتیلن می گردد(میعان بخارآب) که خود، سبب افزایش شیوع بیماری های قارچی، سوختگی سطح برگ به علت بروز حالت ذره بینی و کاهش انتقال نور به داخل گلخانه می شود. با روش های زیر می توان از میعان آب در سطح زیرین پوشش گلخانه جلوگیری نمود:
الف) تهویه مناسب و تنظیم گرمای گلخانه
هرچه دمای محیط بالاتر باشد، مقدار بخارآب بیشتری را در خود جای می دهد و با سرد شدن هوا، بخارآب اضافی به صورت قطرات آب و شبنم آزاد می شوند. همچنین با تهویه مناسب و خارج کردن هوای مرطوب داخل گلخانه و جایگزینی آن با هوای بیرون، می توان شدت میعان بخارآب را کاهش داد.
ب)استفاده از پوشش پلاستیکی دولایه
در این حالت، پوشش بیرونی گلخانه جسم سرد و پوشش داخلی، جسم گرم محسوب می شود و بخارآب داخل گلخانه با برخورد به پوشش داخلی تبدیل به قطرات آب نخواهد شد.
ج) پاشیدن مواد پاک کننده بر روی سقف داخلی پوشش گلخانه
باعث دفع سریع تر آب شده و قطرات آب به صورت ریزتر و سریع تر به سمت کناره ها جاری می شوند.
د-استفاده از پلاستیک های پلی اتیلن ضد قطره(آنتی فاگ)
پلاستیک های پلی اتیلنی در عرض های ۳/۰-۴/۱۵متر و ضخامت ۱-۱۰میل(۲۵-۲۵۰میکرون۰۲۵/ -۲۵./ میلیمتر) تولید می شوند و از واحدهای میل و میلیمتر، برای تعیین ضخامت این نوع پلاستیک ها استفاده می شود.هر میل،معادل ۰۲۵/۰ میلیمتر است.
طاقه های پلاستیک موجود در بازار، در عرض ۸ متر و طول ۵۰متر (مساحت ۴۰۰متر مربع و وزن طاقه ۸۰کیلوگرم) ، یا عرض ۱۴متر و طول۴۳ متر (مساحت ۶۰۰متر مربع و وزن ۱۱۸ کیلوگرم) برای پوشش گلخانه در دسترس هستند.
اخیرا در فناوری ساخت پلی اتیلن ،علاوه بر پلاستیک یک لایه، پلی اتیلن های سه، پنج و هفت لایه نیز تولید می شوند که در بین آنها، نوع سه لایه به دلیل کیفیت و قیمت مناسب، بیشتر استفاده می شود. این نوع پلاستیک، حاوی سه لایه خارجی، میانی و درونی است.
در ورقه های سه لایه، لایه درونی حاوی ماده ضد قطره است، این ماده شیمیایی، کاملا با پلی اتیلن سازگار نیست و نیروهای دافع باعث می شوند که عامل مذکور از لایه درونی، که این عامل را نگه نمی دارند، به آسانی خارج شود و به همین دلیل این پلاستیک ، فقط چند سال دوام دارد.
ماده شیمیایی باز دارنده مادون قرمز نیز، در لایه درونی قرار می گیرد و باعث کاهش دوام پلی اتیلن می شود، اگر پلی اتیلنی که حاوی این ماده است کشیده شود، تیره می گردد و با کم کردن عامل بازدارنده مادون قرمز در بخش درونی، می توان به پلاستیک سه لایه ای دست یافت که به طور عجیبی محکم و شفاف است و تا حد زیادی مشکل تیره شدن آن بر طرف شده است، این عامل ، استحکام ورقه های پلاستیکی را نیز افزایش می دهد .
در مواردی که از پلاستیک دو لایه استفاده می شود، اگر پلاستیک لایه بیرونی (با ضخامت ۶ میل) حاوی ماده بازدارنده اشعه ماورای بنفش باشد، پوشش درونی، حتی با ضخامت کمتر (۴میل) نیز، می تواند چند سال دوام داشته باشد . پلاستیک های سه لایه، با نام تجاری کریتی فیل، دارای ۱۲در صد مواد بازدارنده اشعه ماورای بنفش و ضخامت ۱۰۰میکرون (۰۱/۰ میلی متر)هستند.
پلی وینیل فلوراید(PVF)
پلی وینیل فلوراید به دلیل عمر زیاد، به عنوان پوشش محافظ بر روی صفحات فایبر گلاس به کار می رود و طول عمر آن 10سال یا بیشتر، گران تر از پلی اتیلن و مقاوم به ساییدگی و طوفان است، این پوشش، اشعه ماورای بنفش را از خود عبور نمی دهد و به همین دلیل، عمر آن بیشتر از پلی اتیلن است. نام تجاری ورقه های (PVF) ،تدلار و طول عمر آن حدود 8سال است که 4سال بیشتر از پلی اتیلن و 2سال بیشتر از پلی وینیل کلراید (PVC) ، جاذب اشعه ماورای بنفش است. انتقال نور آن در ورقه 4میل (01/0میلیمتر) ، حدود 92%و مقاومت کششی آن، 4برابر پوشش های پلی اتیلنی به ضخامت 6میل (15/0میلیمتر )است.
پوشش های وینیلی قابلیت تجمع الکتریسیته ساکن را دارند و باعث جذب و نگهداری غبار می شوند و در نتیجه، موجب کاهش انتقال نور شده و باید شسته شود.
قیمت این پوشش ها گران است، اما به علت طول عمر بیشتر، شاید از نظر اقتصادی مقرون به صرفه باشد. پوشش (PVF)در عرض 6/2-2/3 متری و طول 67 متر و ضخامت 05/0-08/0 میلیمتر عرضه می شود.
انواع پوشش های گلخانه پلاستیک سخت
(pvc)۱) پلی وینیل کلراید
در گلخانه ها از این پوشش تقریبا دیگر استفاده نمی شود. زیرا این پوشش، زمانی به بازار عرضه شد که پلی اتیلن فقط یک سال عمر داشت، ولی با عرضه پلی اتیلن هایی که تا ۴ سال عمر می کنند، استفاده از این پوشش مقرون به صرفه نیست، چون قیمت آن بسیار گرانتر و نصب آن مشکلتر از پلی اتیلن است و در اثر اشعه ماورای بنفش، تخریب و سبب تیرگی و شکنندگی آن می شود. بطوری که در ابتدا میزان عبور نور از آن کاهش می یابد و بعد از مدتی می شکند.
(FRP)۲) فایبرگلاس
فایبر گلاس پوشش مقاومی است که صفحات موج دار آن به دلیل استحکام و طول عمر بالا، در سقف گلخانه ها استفاده می شود و صفحات مسطح آن، در دیوارهای جانبی و انتهایی گلخانه ( قسمت هایی که سنگینی بار نیروهای وارده به گلخانه مانند باد بیشتر است ) به کار می رود. صفحات فایبرگلاس در پهنای 3/1 و طول 3/7 متر عرضه می شوند و بدلیل خاصیت انعطاف پذیری بالا، به راحتی بر روی گلخانه های نیم استوانه ای ( کوانست ) قابل نصب هستند. مزایای صفحات FRP عبارتند از:
الف) ورقه های فایبرگلاس در مقابل عوامل شکننده ای مانند تگرگ یا عوامل مخرب دیگر مقاوم هستند.
ب) نور خورشید با عبور از صفحات فایبر گلاس توسط الیاف آن پخش می شود و در نتیجه باعث یکنواختی شدت نور در داخل گلخانه می شوند ( همانند شیشه مشجر ).
ج) این ورقه ها، انتقال نور بالایی دارند، تا حدی که صفحات شفاف فایبرگلاس به اندازه شیشه، نور را عبور می دهند.
د) خشک کردن گلخانه با پوشش فایبرگلاس راحت تر از گلخانه شیشه ای است ( حدودا ۱۹ درصد به انرژی کمتری نیاز دارد )
ه) زمانی که از ورقه های فایبرگلاس موج دار استفاده می شود، قطرات آب حاصل از میعان در طول فرورفتگی های ورقه های فایبرگلاس جریان می یابد و بدون ریزش بر روی سطح گیاهان، به سمت کناره های گلخانه جریان می یابند.
معایب صفحات فایبرگلاس عبارتند از:
۱) صفحات فایبرگلاس در برابر ساییدگی و خوردگی قرار می گیرند و به تدریج بر روی آنها، گردوغبار جمع شده و مکان مناسبی برای رشد جلبک ها می شود و در نتیجه میزان انتقال نور از آن کاهش می یابد.
۲) استفاده از این صفحات، خطر آتش سوزی گلخانه را به دنبال دارد.
۳) نسبت به پلی اتیلن بسیار گران تر هستند.
۳) پلی کربنات و اکریلیک
این صفحات به صورت دولایه ای و محکم با طول عمر ۱۰ سال برای استفاده در گلخانه عرضه می شوند که بیشتر در گلخانه های تحقیقاتی و کمتر در گلخانه های تجاری به کار می روند. این صفحات به خاطر سختی شان بیشتر در دیواره های ابتدا و انتهایی گلخانه استفاده می شوند.
صفحات اکریلیک بر خلاف پلی کربنات ها به شدت قابل اشتعال اند. این صفحات در ضخامت های مختلف ۱۶-۸ میلیمتر عرضه می شوند که صفحات ضخیم، قابل خم شدن نیستند اما صفحات نازک تر، خم می شوند و برای گلخانه های دارای سقف خمیده مناسب اند.
میزان اتلاف گرمای اکریلیک و پلی کربنات با توجه به ضخامت شان، تقریبا نصف اتلاف گرما از طریق شیشه و قابلیت انتقال نور این صفحات، کمتر از شیشه است ولی مقاومت آنها به شرایط آب و هوایی، بیشتر از شیشه است، لذا این نوع صفحات، مقاوم به فشار ولی شکننده هستند.
۴) نایلون های گلخانه ای دولایه و مزایای استفاده از آن
امروزه در اغلب گلخانه ها با استفاده از پوشش پلاستیگی دو لایه، تا 40% در مصرف سوخت صرفه جویی می شود. در این نوع پوشش، دو لایه پلاستیک بر روی یکدیگر قرار می گیرند و توسط بالشتکی از هوای فشرده از یکدیگر جدا می شوند. یکی از پوشش های پلاستیکی دولایه ای مناسب برای این کار، پلی اتیلن هایی هستند که طول آنها به اندازه طول گلخانه و عرض آنها به اندازه ای است که قوس هر واحد از گلخانه را به صورت کامل تحت پوشش قرار دهد. این صفحات، در دو طرف جانبی گلخانه های تونلی به زمین متصل می شوند اما نباید بر روی سقف گلخانه محکم شوند بلکه بایستی به طول چند سانتیمتر بر روی هم قرار بگیرند و در قسمت های انتهایی گلخانه محکم شوند. بسیاری از گلخانه ها، با بست های شیاردار پلاستیکی یا فلزی، پوشش های پلاستیکی را محکم به اسکلت گلخانه نگه می دارند. معمولا لایه بیرونی پلاستیک، باید حاوی ماده جاذب اشعه ماورای بنفش(UV) و به ضخامت 6میل(15% میلیمتر) و ضخامت لایه داخلی 4 میل(1% میلیمتر) باشد، زیرا میزان اشعه ماورای بنفش در این محل کمتر است. یک کمپرسور هوا در داخل گلخانه برای دمیدن هوا بین دو لایه پلاستیکی تعبیه می شود. وجود یک دستگاه فشارسنج، برای تعیین میزان فشار هوا در بین دو لایه پلاستیک ضروری است و باید فشار هوا بین دو لایه پلاستیک، 6/7-1/5 بار ( سانتیمتر ستون آب )، نگه داشته شود. فشارهای بالاتر از 13 بار، هنگام وزش باد شدید استفاده می شود. به دلیل کشیده شدن زیاد دو لایه، نباید از فشار زیادی استفاده گردد. کمپرسور باید دارای دریچه ای قابل تنظیم، برای کنترل فشار هوای بین دو لایه باشد.
در زمان بارش برف، وقتی که برف بر روی سقف گلخانه می چسبد، باید کمپرسور خاموش شود. این کار باعث می شود که هوای بین دو لایه خارج گردد و دولایه پلی اتیلن به هم چسبیده و تاثیر عایقی فضای هوای مرده از بین برود. در نتیجه گرمای بیشتری از پوشش عبور می کند و سبب ذوب شدن برف و از بین رفتن فشار حاصل از وزن برف بر روی سقف می شود. معمولا کمپرسور بر روی دیوار انتهایی گلخانه نصب می شود. بدین ترتیب که سوراخی بر روی دیوار انتهایی گلخانه تعبیه و لوله کمپرسور به آن متصل می گردد. به نحوی که هوای مورد نیاز کمپرسور، از هوای بیرون گلخانه تامین شود. اگر برای تامین هوای بین دو لایه، از هوای گرم و مرطوب داخل گلخانه استفاده شود. این هوا پس از ورود بین دو لایه، سرد شده و سپس بخارآب آن به مایع تبدیل خواهد شد. ولی در صورتی که از هوای بیرون گلخانه استفاده شود، چون هوای بیرون سردتر از هوای بین دو لایه پلاستیکی است، با ورود آن به فضای بین دو لایه، منبسط می شود و این عمل، به کنترل تراکم بین دو لایه پلاستیک کمک می کند، اما ممکن است این تراکم مقدار نور را کمی کاهش دهد.
مزیت دیگر استفاده از پوشش دو لایه، افزایش طول عمر پلاستیک ها است، زیرا لایه خارجی پلاستیک، بر روی بالشتکی از هوا قرار می گیرد. پلاستیک های یک لایه به علت بلند شدن و افتادن در اثر وزش باد و برخورد مکرر به اسکلت گلخانه، فرسوده می شوند.
معمولا فاصله بین دو لایه پلاستیک ۵/۲ سانتیمتر ( گاهی ۵-۵/۲ ) است. اگر فاصله بین دو لایه کمتر باشد ( کمتر از ۲۵/۱ سانتیمتر ) باعث کاهش خاصیت عایقی می شود و در صورت چسبیدن کامل دولایه به یکدیگر، این خاصیت عایقی به طور کامل از بین می رود. اگر فاصله بین دو لایه، بیش از ۱۰ سانتیمتر باشد، سبب برقرار شدن جریان هوا در فاصله بین دو لایه و کاهش خاصیت عایقی می شود.
مزیت دیگر استفاده از پوشش دو لایه، جلوگیری از میعان بخارآب بر روی پوشش داخلی گلخانه است، زیرا پوشش داخلی، جسم گرم محسوب می شود و بخارآب پس از برخورد با آن، تبدیل به قطره نخواهد شد.
پاسخ به سوالات متداول در خصوص انواع پلاستیک های عریض گلخانه و کشاورزی
آیا با انبار کردن نایلون گلخانه ای در طول زمان باعث خرابی آن می شود ؟ به علت وجود مواد uv نمی توان نایلون های عریض را در طول مدت زیاد انبار کرد و توقع داشت طی گذشت زمان خراب نشود به این دلیل که افزودنی uv دارای تاریخ مصرف می باشد . تاریخ مصرف uv با توجه به میزانی است که به نایلون اضافه می کنید اما به طور معمول تا 5 سال طول عمر خواهد داشت ، فرقی هم نمی کند از آن استفاده کنید یا آن را در انبار نگاه دارید .
طول عمر نایلون عریض گلخانه ای و کشاورزی چقدر است ؟ یکی از سوالات متداول نایلون عریض گلخانه میزان طول عمر این محصول است . سانی پلاست تولیدات خود را تا 3 سال گارانتی می کند ، به طور معمول نایلون های عریض تا 5 سال طول عمر دارند که موارد گوناگون باعث کاهش یا افزایش طول عمر این محصول پلاستیکی خواهد شد .
هر کیلو نایلون گلخانه ای چند متر است ؟ هر 5 متر مربع نایلون عریض گلخانه ای برابر است با یک کیلو گرم ، البته ضخامت سفارشی و نمونه های دو لایه و سه لایه تاثیر مستقیمی در وزن نهایی دارد اما به طور کلی هر یک کیلو قادر به پوشش 5 متر مربع مساحت خواهد بود .
قيمت هر متر نايلون گلخانه ؟ قیمت هر متر نایلون گلخانه ای یک عدد مشخص نیست ، بلکه با توجه به ضخامت ، میزان افزودنی یو وی ( 1 تا 10 درصد ) ، عرض نایلون و میزان سفارش متغییر است . برای دریافت قیمت دقیق لطفا با ما تماس بگیرید .
رنگبندی نایلون گلخانه ای ؟ هیچ محدودیتی در رنگبندی نایلون گلخانه ای وجود ندارد از همین رو می توانید در هر طیف رنگبندی که می خواهید سفارش دهید ؟ برای رنگی کردن نایلون از افزودنی مستربچ استفاده می شود که به میزان کمی باعث افزایش قیمت خواهد شد . سفارش نایلون گلخانه ای به صورت رنگی تا حدودی می تواند از ضرر های نور خورشید کاهش دهد .
تا سال 2017، با نام علمی Rosmarinus officinalis شناخته می شد که اکنون فقط یک مترادف است.
نام علمی آن ((رزمارینوس)) به معنی شبنم دریا می باشد، چرا که زیستگاه طبیعی گیاه بیشتر در نواحی ساحلی دریای مدیترانه است.
در یونان باستان اعتقاد بر این بوده که اکلیل کوهی (رزماری) ذهن و حافظه را تقویت می کند و به همین دلیل دانشجویان یونانی در وقت امتحان دادن، تاج گلهایی از اکلیل کوهی به دور سر خود می پیچیده اند. بعدها از اکلیل کوهی برای حفظ خاطره استفاده شد و در تشریفات تدفین، عزاداران شاخه هایی از اکلیل کوهی تازه را بر روی مقبره قرار می دادند تا شخص متوفی فراموش نشود.
در مراسم عروسی، این گیاه علامت وفاداری بوده و شاخه هایی از آن در میان دسته گل عروس قرار داده می شده است.
بر اساس یک داستان قدیمی، گفته میشود که گلهای این گیاه ابتدا به رنگ سفید بوده است و حضرت مریم قبل از ولادت مسیح (ع) تاج آبی رنگ خود را روی بوته رزماری که در آن محل بود گذاشت و از آن پس رنگ گل رزماری به رنگ تاج سر حضرت مریم درآمد و شاید نام انگلیسی این گیاه “رزماری” از همین حکایت سرچشمه گرفته باشد.
گیاهشناسی
چند ساله و به صورت درختچه ی کوچک که ارتفاع آن یک تا دو متر می شود. برگ های آن متقابل، باریک، دراز، نوک تیز و کمی خشن می باشد، روی برگ، بدون کرک و سبز ولی پشت آن پوشیده از کرک پنبه ای و سفید است. گل های آن سفید مایل به بنفش می باشد که در اواخر بهار از لا به لای برگ ها بیرون می آید. میوه ی آن چهار فندقه، به رنگ قهوه ای و سفت و گرد و تخم آن کوچک می باشد که در داخل میوه است.
تمام برگ و شکوفه و اعضای گیاه معطر و خوش بو و برگ و شکوفه ی آن کمی تلخ و تند است. این گیاه در منطقه ی مدیترانه و بیش تر در سواحل مدیترانه و در عین حال در تپه ها و ارتفاعات مناطق خشک صحرا می روید، این گیاه در ایران نیز کاشته می شود. درختچه ای کوتاه، پرشاخ و برگ، ایستاده که ارتفاع آن حداکثر به ۲ متر نیز می رسد، دارای ساق های چوبی است. خزان ندارد و در تمام فصول زینت بخش باغچه است.
برگ های آن نازک، کوتاه، سوزنی شکل، با لبه های برگشته هستند. سطح رویی برگ صاف و فاقد کرک، در حالی که پشت برگ سفید رنگ و پوشیده از کرک است. ارتفاع این گیاه بستگی به شرایط اقلیمی محل رویش دارد و بین ۱ تا ۲ متر متغیر است.
گل های آن کوچک و آبی رنگ است که در کنار برگ ها می روید و در اواخر بهار از لا به لای برگ ها خارج می شود. گل آن به ندرت سفید رنگ است. گل های این گیاه شهد زیادی تولید می کنند و شدیدا مورد علاقه زنبور عسل است. گل ها هنگام باز شدن و در فصول بهار و تابستان جمع آوری می شوند. گل و برگ های این گیاه بوی تندی شبیه به کافور دارد.
قسمت های مورد استفاده رزماری
قسمت مورد استفاده آن برگ و سرشاخه های گل دار آن است و اسانس آن از قسمت هوایی گیاه تهیه می شود. گیاه رزماری یا اکلیل کوهی بر اثر ماندن و کهنه شدن اسانس خود را از دست می دهد، لذا بهتر است از گیاهان خشک تر استفاده کرد. در این صورت هرچه بوی آن قوی تر باشد بهتر است. این گیاه را باید در سایه خشک کرد تا اسانس آن در گرما از بین نرود. نگه داری این گیاه بهتر است در ظروف فلزی و یا شیشه ای باشد.
ترکیبات شیمیایی رزماری
ترکیبات موجود در برگ رزماری اسانس روغنی فرار، آلفا، پینن، سینئول، بورنئول، کامفن و رزمارن است. عمده ترین ترکیبات موجود در روغن فرار گیاه را سینئول، بورنئول، کافور، بورنیل استات، آلفا پینن تشکیل می دهند که بسته به شرایط جغرافیایی محل کشت گیاه، میزان و درصد هریک از این مواد، متغیر است.
سایر ترکیبات طبیعی موجود در برگ و سرشاخه های گل دار رزماری شامل این دسته ها می شود: فلاونوئیدها مانند جنکوانین و لوتئولین، اسیدهای فنلی مانند اسید رزمارینیک، دی ترپن ها، تری ترپن ها، تانن ها، مواد تلخ، رزین، ساپونین، پروتئین، چربی، کربوهیدرات، فیبر، برخی املاح و ویتامین ها.
طرز استفاده و مقدار مصرف رزماری
از برگ های تازه و خرد شده اکلیل کوهی یا رزماری به دلیل داشتن اسانس معطر و روغن فرار و هم چنین تانن در سالاد و در تهیه خوراک های مرغ و ماهی استفاده می شود. پودر برگ های خشک شده اکلیل کوهی به تنهایی یا همراه با سایر ادویه ها به عنوان چاشنی برای خوش طعم کردن غذاها به خصوص سالاد به کار می رود.
اسانس این گیاه خاصیت ضد باکتریایی و ضد قارچی شدید دارد و به عنوان طعم دهنده در داروهای بد مزه به کار می رود. هم چنین مواد موثره این گیاه خاصیت نگه دارندگی شدید دارد و در صنایع غذایی و کنسرو سازی کاربرد فراوانی دارد. از مواد موثره این گیاه پمادها و کرم هایی برای درمان دردهای رماتیسمی و عضلانی تهیه شده است. مهم ترین فرآورده های تولیدی از عصاره های این گیاه شامل شامپوها، نرم کننده های مو، لوسیون های دست و صورت و ژل حمام است.
خواص درمانی و طبیعت رزماری
طبیعت گیاه اکلیل کوهی یا رزماری گرم و خشک است. خواص درمانی این گیاه به طور خلاصه عبارتند از: درمان سنگ کلیه و مثانه، تقویت بینایی، سیاه مرقه، تپش قلب، طبرانزیت کبدی، قند خون، درمان بواسیر، آماس چشم، کم خونی، ترشحات زنانه، درمان سیاتیک، تقویت کننده معده، کمک به هضم غذا، جوش و التهابات خارجی، تورم پلک ها.
بیماری اورسی (مسمومیت خون بر اثر اوره)، تقویت حافظه، تنگی نفس، گرفتگی بینی، نارسایی کبد، کلسترول خون، گرفتگی رگ ها، ضد سرطان، ضد ایدز، آنتی اکسیدان، ضد اسپاسم ماهیچه های صاف و قلب، کاهش استرس، تسکین سردرد، تسکین آسم، درمان برونشیت، ضد میکروب، ضد ویروس، ضد قارچ، تنظيم عملکرد هورمون استروژن.
تقویت پوست و رفع خشکی آن، تقویت سیستم دفاعی بدن، بهبود عملکرد کلیه، محافظت از پوست، ضد درد، مسکن رماتیسم، درد مفاصل، و تسکین درد ماهیچه ها، معالجه رماتیسم، فلج، سستی اعضا، تشنج، اختلالات عصبی و تنفسی و هم چنین نارسایی کبد و کیسه صفرا. تقویت گردش خون، باز کردن مجرای تنفسی، از بین برنده بوی بد ناشی از باکتری و قارچ های بدن، ضد اسپاسم، برطرف کننده خستگی، آب مروارید و تقویت گردش خون .
برای درمان قند خون هر بار ۲ گرم در یک فنجان آب ۲۰ دقیقه دم کنید، روزی سه فنجان میل شود. برای درمان هپاتیت های کبدی ۲ گرم در یک فنجان دم کرده ي اکلیل کوهی، روزی ۳ فنجان میل شود. و گیاه اکلیل کوهی تقویت کننده ی اعصاب است، ۲ گرم آن را در یک فنجان آب جوش ۲۰ دقیقه دم و روزی یک فنجان به مدت یک هفته میل شود.
اگر دم کرده ی اکلیل کوهی روزی ۳ فنجان به مدت ۱۴ روز میل شود، برای تپش قلب مفید می باشد. برای سیاه سرفه و سرفه های مزمن سرشاخه های آن را دم و میل کنید.گیاه اکلیل کوهی برای تقویت بینایی مفید است، ۲ گرم در یک فنجان آب جوش به صورت دم کرده میل شود. برای جلوگیری از ترشحات زنانه مفید است لذا باید بعد از پاک شدن به مدت یک هفته از دم کرده آن استفاده شود. برای درمان بواسیر پودر آن را خمیر نموده، به اطراف مقعد بمالید.
برای درمان آماس چشم ۱۰ گرم اکلیل کوهی را در یک لیوان آب به مدت ۲۰ دقیقه بجوشانید سپس صاف کنید یک پنبه را آغشته و به صورت بمالید. نوشیدن دم کرده ی اکلیل کوهی، پونه و کمی لیمو برای کم خونی مفید است. برای این که گوشت فاسد نشود از برگ رزماری داخل آن را پر کنید. برای درمان گرفتگی و نارسایی کبد از دم کرده ی آن می توان استفاده کرد. برای هپاتیت کبدی نیز موثر است.
نیازهای اکولوژیکی و پراکنش
رزماری گیاهی است مقاوم به سرما و شرایط خشکی و این خصوصیت ها سبب شده است که در اکثر مناطق قابل کشت باشد. رزماری بومی مناطق مدیترانه است و در اکثر مناطق کشورمان به صورت محدود یا وسیع کشت می گردد. رزماری در بسیاری از کشورهای اروپایی به صورت وسیع کشت می شود. فرآوری برگ های این گیاه دارای اسانس، تانن، فلاونوئیدها، ساپونین و آلکالوئید (رزماریسین) می باشند. اسانس این گیاه دارای اهمیت فراوانی است و کاربردهای فراوانی نیز دارد.
نکته : اندام دارویی را در رزماری برگ و سرشاخه های گلدار گیاه تشکیل می دهند . ماده اصلی موجود در برگ و سرشاخه های گیاه رزماری را روغن فرار تشکیل می دهد .
تکثیر
گیاه اکلیل کوهی یا رزماری در زمین های آهکی سبک و آفتاب گیر به خوبی رشد می کند. معمولا از این گیاه به عنوان پرچین همیشه سبز در باغات استفاده می شود. گیاه رزماری مقاومت بالایی به خشکی و شوری دارد و تابش شدید خورشید را تحمل می کند. از این گیاه برای ساخت فضای سبز استفاده می شود.
رزماری را باید در زمین های آهکی قابل نفوذ، سبک و کاملا آفتاب گیر که در معرض باد های شدید نباشد، پرورش داد. زمین زراعتی آن باید کاملا شخم زده و اصلاح شده باشد. افزودن کود حیوانی به اندازه های کافی، رشد گیاه را تقویت می کند ولی به کار بردن کود های شیمیایی ضرورت ندارد. در بعضی از نواحی شمالی اروپا، با کاشتن این گیاه در مزارع و باغ ها، پرچین هایی به ارتفاع معادل یک متر با منظره بسیار زیبا به وجود می آورند، مشروط بر آن که زمین دارای رطوبت کافی باشد و جنس آن با پرورش گیاه تناسب داشته باشد.
تکثیر از طریق کاشت دانه های رسیده ، خوابانیدن و قلمه تکثیر می شود ، ولی بهترین روش کاشت قلمه زدن می باشد به اینصورت که در بهار یا پاییز سرشاخه های برگدار گیاه را در ماسه کاشته و در محل مناسبی نگهداری می کنند که پس از ۲ الی ۳ ماه قلمه ها ریشه دار شده و سپس آنها را به زمین اصلی منتقل می کنند . فاصله کاشت بوته ها در زمین ۶۰ الی ۱۰۰ سانتیمتر و تراکم بوته بین ۱۰ تا ۱۲ هزار بوته در هکتار می باشد .
کاشت رزماری عمدتا به صورت جوی و پشته می باشد . کود دهی هنگام کاشت و پس از انجام شخم عمیق از کود حیوانی به میزان ۱۰ الی ۱۵ تن در هکتار و در طول فصل رشد از کود دامی یا کود کامل ( K ، P ، N ) در ۲ الی ۳ نوبت استفاده می شود که بین ردیف های کشت کود اضافه می شود . دوره آبیاری بین ۷ تا ۱۰ روز می باشد .
تکثیر از طریق کاشتن دانه بدین نحو است که ابتدا دانه های رسیده گیاه را در اسفند تا فروردین ماه، در قطعه زمین کاملا مناسبی با رعایت مشخصات محل پرورش، از این که در ارتفاعات و یا در دشت ها باشند می کارند، و سپس گیاه کوچک حاصل را هنگامی که رشد کافی پیدا نمود، به زمین زراعتی به نحوی منتقل می سازند که فاصله هر گیاه از دیگری، بین ۶۰ سانتی متر تا یک متر از کلیه جهات باشد. در بعضی نواحی نیز قبلا خطوطی به فواصل ۱.۲۰ متر در زمین زراعتی به وجود می آورند و گیاهان را به نحوی روی آن خطوط می کارند که فاصله هر گیاه از دیگری لااقل یک متر باشد.
تکثیر به وسیله قلمه زدن معمولا در بهار صورت می گیرد. برای این کار قلمه های فراوانی از شاخه های جوان گیاهان مسن به دست می آورند و آن ها را در زیر شاسی که گرمای مناسب داشته باشد می کارند. با این طریقه، تعداد بسیار زیادی از قلمه ها را می توان به نحو فشرده در خاک آماده، درون شاسی کاشت. معمولا قلمه ها پس از طی ۳ هفته تا یک ماه دارای ریشه می گردند و هر چه شرایط خاک زیر شاسی برای رشد گیاه مناسب تر باشد قلمه ها در مدت کوتاه تر دارای ریشه می شوند.
پس از آن که قلمه ها دارای رشد و ریشه کافی گردیدند، آن ها را به زمین اصلی با رعایت فواصل مشخص که ذکر شد، انتقال می دهند. از امتیازات این طریقه آن است که گیاه پرورش یافته، دارای همان مشخصات گیاه مادر می گردد، در حالی که از کاشتن دانه های رسیده رزماری، واریته های مختلف به ظهور می رسد. که بعضی از آن ها ممکن است مرغوب نباشد.
بهره برداری معمولا از سال سوم آغاز می شود و باید هنگامی صورت گیرد که گیاه در حال گل دادن کامل باشد. برسی های مختلف نشان داده است که اگر رزماری در دامنه های شمالی کوهستان ها در زمین مساعد پرورش یابد، به سهولت رشد می کند. و اگر پس از رشد کامل، ساقه آن ها را از ناحیه مجاور سطح زمین جهت بهره برداری قطع نمایند. در سال بعد بر اثر پیدایش جوانه های متعدد از محل قطع شده، ساقه های فراوانی ظاهر می گردد. که موجبات پر پشت شدن ساقه های متعدد گیاه را فراهم می آورد.
چنین پایه هایی دارای ساقه های متعدد نیمه چوبی و برگ های فراوان می شوند که خود یکی از امتیازات آن ها در تولید محصول مرغوب و فراوان می باشد. هنگام بهره برداری باید توجه کامل داشت که هرچه پایه گیاه مسن تر باشد، چون شاخه های آن چوبی می گردد، محصول غیر کافی با راندمان کم به دست خواهد آمد. از این جهت است که همیشه به دست آوردن شاخه های نیمه چوبی و دارای برگ های فراوان بیشتر مورد رضایت زارعین می باشد.
پس از قطع شاخه ها، معمولا از آن ها در همان محل توسط دستگاه های تقطیر قابل انتقال، اسانس گیری می کنند که نتیجه عمل با این روش بسیار بهتر می باشد. از هر ۱۰۰ کیلو گرم گل یا شاخه های برگ دار نیمه چوبی و یا گل دار ۱۵۰ تا ۲۰۰ گرم اسانس به دست می آید که از آن در عطر سازی، تهیه صابون، ادوکلنی و فراورده های زیبایی، استفاده می گردد.
آفات و بیماری ها
آفات خاصی که بطور جدی به رزماری آسیب وارد کند وجود ندارد ولی رزماری به بیماری قارچی مبتلا می شود که مهمترین آن Rhizoctonia solan می باشد که با قارچ کش بنومیل یا مانکوزب قابل درمان می باشد
برداشت
برداشت زمانی انجام می شود که گیاه در حال گل دادن می باشد ، گل ها در فروردین تا اوایل خرداد ظاهر می شوند . به صورتی که سرشاخه ها به طول ۳۵ ۳۰ سانتیمتر برداشت می شوند . معمولا برگها را پس از چیدن در سایه خشک می کنند و برای اسانس گیری اگر بخواهند اسانس بگیرند به سرعت به محل تقطیر و کارخانه فرآوری منتقل می کنند. معمولا از هر ۱۰۰ کیلوگرم سرشاخه گلدار ۲۰۰ الی ۶۰۰ گرم اسانس استخراج می شود که در عطرسازی ، تهیه صابون و فرآورده های زیبایی و ادکلن کاربرد دارد .
نکته : باید دقت کرد که گیاه سخت و چوبی نشود زیرا قسمت های چوبی در فرآیند اسانس گیری باعث تولید بوی نامطبوعی در اسانس می شود. اسانس شامل : پنین سینوئیل وبورنئول و کامفن می باشد .
کشت و توليد و تکثير رزماري
کاشت صحیح گیاهان دارویی و محصولات فرعی و فراورده های آنها مستلزم تحقیق و کاربرد روش صحیح و علمی است. چنانچه در کشت و تکثیر گیاهان دارویی بخواهیم با استفاده از منابع موجود و یا اطلاعات جمع آوری شده از کشورهای مختلف عمل نماییم هرگز بهره برداری مناسب از محصول مورد نظر و همچنین از فراورده های آن نخواهیم داشت زیرا شرایط اکولوژیک مناطق مختلف متفاوت بوده و همچنین نوع زمین مورد کشت، نحوه آبیاری ـ نوع آب آبیاری و موارد مشابه دیگر در تولید محصول و نیز فراورده های حاصل از آن نیز موثر خواهد بود لذا جهت تولید و کشت صحیح یک گیاه دارویی باید در هر منطقه شرایط صحیح و مناسب آن بررسی و سپس با توجه به شرایط موجود اقدام به کشت و تکثیر آن نمود.
تحقیقات بومی
این تحقیق مطالعاتی با هدف شناخت بهترین روش کشت جهت افزایش تولید در هکتار و نیز نحوه تکثیر قلمه به روشهای مختلف که در ایستگاه گیاهان دارویی مرکز آموزش جهاد کشاورزی سمنان در فاصله سالهای ۱۳۷۹ تا ۱۳۸۲ انجام شد. نتایج نشان داد که نحوه کشت و تولید وتکثیر این گیاه نباید با استفاده ازروشهای منابع موجودانجام شود بلکه باید با توجه به شرایط هر منطقه و با بررسی های مختلف انجام شود تا به بهترین عملکرد در هکتار رسید.ما نتیجه گرفتیم که بهترین شیوه کشت گیاه رزماری برای منطقه سمنان در سال اول در داخل جوی ها وبه فاصله ۸۰•۸۰ سانتیمتر می باشد که با توجه به کاشت تعداد بیشتر قلمه ها میزان تولید در هکتار تا ۵/۱ برابرافزایش یافت.
← مقدمه
کاشت صحیح گیاهان دارویی و محصولات فرعی و فراورده های آنها مستلزم تحقیق و کاربرد روش صحیح و علمی است. چنانچه در کشت و تکثیر گیاهان دارویی بخواهیم با استفاده از منابع موجود و یا اطلاعات جمع آوری شده از کشورهای مختلف عمل نماییم هرگز بهره برداری مناسب از محصول مورد نظر و همچنین از فراورده های آن نخواهیم داشت زیرا شرایط اکولوژیک مناطق مختلف متفاوت بوده و همچنین نوع زمین مورد کشت، نحوه آبیاری ـ نوع آب آبیاری و موارد مشابه دیگر در تولید محصول و نیز فراورده های حاصل از آن نیز موثر خواهد بود لذا جهت تولید و کشت صحیح یک گیاه دارویی باید در هر منطقه شرایط صحیح و مناسب آن بررسی و سپس با توجه به شرایط موجود اقدام به کشت و تکثیر آن نمود.
در این مطالعه که در راستای تولید گیاه(ماده اولیه) برای پایلوت اسانس گیری و عرق گیری گیاهان دارویی در مرکز آموزش جهاد کشاورزی سمنان بر روی گیاه رزماری انجام گرفته است موضوعات مورد بررسی بر روی نحوه کشت ـ نحوه تکثیر قلمه ـ نحوه برداشت ـ زمان برداشت میزان تولید و موارد دیگر می باشد که به شرح ذیل می آید.
← مواد و روش ها
مرکز آموزش جهاد کشاورزی سمنان پس از راه اندازی پایلوت اسانس گیری و عرق گیری گیاهان دارویی جهت آشنایی دانشجویان با کارهای عملی و کار با دستگاههای صنعتی اسانس گیری و عرق گیری به منظور تامین مواد اولیه پایلوت اسانس گیری خود اقدام به کشت گیاه رزماری (الکیل کوهی) به وسعت ۲/۱ هکتار (قطعه اول) نمود که تاریخ اولین کشت در ۱۵/۲ /۷۹ با استفاده از گیاهان گلدانی بود که قطعه زمین مورد نظر به صورت جوی و پشته آماده گردید
فاصله ردیف های کشت ۱۲۰cm ودر روی ردیف ۵۰ cmدر نظر گرفته شد و به تعداد حدود ۱۸۰۰۰ گلدان کشت گردید.(در ۲/۱ هکتار) زمین کشت شده در نیمه اول سال هر ۷ روز یک بار و در نیمه دوم سال با توجه به بارندگی هر ۲۵-۲۰ روز یکبار آبیاری گردید
اولین برداشت محصول در اوایل خرداد ماه ۸۰ صورت گرفت. همچنین دومین برداشت محصول در سال۸۱ همزمان با گلدهی آغاز گردید که گیاهان به طور پیوسته روزانه تراشیده شده و در پایلوت اسانس گیری مورد نظر اسانس گیری شدند از زمان اولین کشت رزماری های مورد نظر موارد و پارامترهای زیادی مورد بررسی و اندازه گیری قرار گرفتند که نتایج حاصل در بخش نتایج و بحث آمده است و کلیه نتایج بدست آمده در مزارع جدید رعایت گردید.
← نحوه مبارزه با علف های هرز
در مزرعه موجود با استفاده از کلتیواتور بطریق مکانیکی پس از برداشت محصول بوده است که علف های ریشه کن شده توسط کارگر جمع آوری گردیدهمچنین در کل مراحل رشد از هیچ کود شیمیایی استفاده نگردید و فقط از کود مرغی بصورت سرک استفاده گردیده است.
در تکثیر قلمه های رزماری از شاسی استفاده گردید(در مرحله اول) که شاسی مورد نظر از سطح زمین یک متر عمق داشت که در کف شاسی ۵۰ cm ماسه بادی ریخته شده بود و سقف شاسی با پلاستیک پوشانده گردید . دراین روش تکثیر قلمه ها در ۱۵ آبان درشاسی کشت شد ودر اسفند ماه به زمین اصلی انتقال داده شدند. در هر متر مربع شاسی حدود ۸۰۰ قلمه تولید گردید که موفقیت کل قلمه های تولید شده ۹۰ درصد بود.
در سالهای بعد بدون پوشاندن سقف شاسی در اوایل فروردین قلمه ها در شاسی زده شد و در اسفند ماه همان سال مورد استفاده قرار گرفت که موفقیت تولید این قلمه ها نیز ۹۰ درصد بوده است.
نوع سوم تکثیر قلمه های رزماری، کشت مستقیم قلمه ها در زمین معمولی که حدود ۲۰ cm از ماسه بادی پوشانده شده بوداجرا گردید که موفقیت این نوع تکثیر نیز حدود ۹۰ درصد بود . نتایج و بحث نتایج این پژوهش نشان داد که با بررسی های به عمل آمده در نحوه کشت رزماری در قطعه اول، فاصله ردیف ها زیاد در نظر گرفته شده بود و به همین خاطر فاصله ردیف ها در کشت قطعه دوم وقطعات سالهای بعد به ۸۰cm کاهش داده شد که به این صورت تعداد قلمه های ریشه دار کشت شده در یک هکتار از زمین حدود ۲۲۰۰۰ قلمه رسید.
همچنین در کشت قطعه اول گلدانها بر روی پشته ردیف ها کاشته شد که به علت گرمای هوا و کافی نبودن رطوبت حدود ۱۵۰۰ گلدان خشک گردید لذا در قطعه دوم و قطعات دیگر قلمه های ریشه دار با این که به صورت گلدانی نبودند داخل جوی ها کشت شده که بعلت رطوبت بیشتر تعداد سبز شدن قلمه ها افزایش پیدا کرده و در سال دوم جای جو و پشته در زمین جابجا گردید در برداشت سال اول که همزمان با گلدهی گیاه انجام گرفت
میزان تولید گیاه حدود ۱۲ تن و در برداشت سال دوم به ۴۰ تن رسید در(۲/۱ هکتار) که با توجه به اینکه تعداد قلمه های کشت شده در قطعه دوم افزایش داده شد میزان تولید در یک هکتار در سال اول حدود ۱۵ تن و در سال دوم حدود ۵۰ تن رسید. یعنی با تغییر فاصله کشت تولید حدود ۵/۱ برابر افزایش پیدا کرده است . همچنین در خصوص آفت گیاه رزماری از زمان کشت تا بحال هیچ آفت خاصی بر روی این گیاه مشاهده نگردیده است ولی در بعضی ازمواقع بوته ها دچار بیماری قارچی شدند
یک سیستم آبیاری طوری طراحی می شود که مقدار دقیق آب مورد نیاز محصول را در طول سال بطور روزانه تامین نماید. مقدار آب مورد نیاز بستگی به منطقه کشت، محصول مورد کشت، شرایط آب و هوایی، زمان و فصل کشت و اینکه آیا گلخانه دارای سیستم تهویه و گرمایشی است، دارد. نیاز آبی هم بسته به ترکیب خاک، اندازه ظرف، نوع ظرف و یا همان بستر محصول می تواند متفاوت باشد. روش آبیاری در گلخانه ها تاثیر بسزایی در کیفیت محصولات دارد، بنابراین اهمیت انتخاب یک روش مناسب و درست آبیاری، بسیار مهم و حیاتی است.
برخی بر این باورند که انتخاب روش آبیاری در گلخانه ها موضوع ساده و پیش پا افتاده ای است. اما افراد با تجربه و متخصص، باور دارند برای انتخاب روش آبیاری گلخانه ای باید تمامی جوانب بررسی شود. انتخاب روش آبیاری باید بر پایه اصول و منطق باشد تا از بروز ضرر و زیان جلوگیری نماید و بهره وری را نیز افزایش دهد. آگاهی از انواع روش های مختلف آبیاری در گلخانه ها، می تواند ما را در انتخاب بهترین روش کمک شایانی نماید.
قانون اول: از یک بستر و خاک با ساختار خوب و زهکشی شده استفاده کنید.
اگر بستر گیاه به خوبی زهکشی نشده باشد و هوای کافی در اطراف ریشه موجود نباشد، عملیات آبیاری نمی توند به خوبی صورت گیرد. به همین خاطر بستر دارای هوای کافی در منطقه ریشه، برای رشد گیاهان کاملا ضروری است. ترکیب خاک بایستی با یک فرمولاسیون که متناسب با شرایط گلخانه است، مورد استفاده قرار گیرد. بنابراین خاک مزرعه به تنهایی جوابگوی نیاز گیاه نیست.
قانون دوم: در هر بار آبیاری، عملیات آبیاری باید به صورت کامل انجام گیرد.
از انجام آبیاری مقطعی و نیمه کاره اجتناب نمایید. در هر بار آبیاری، خاک بایستی کاملا مرطوب شود و به تمامی قسمت های بستر و نقاط انتهایی ریشه نیز به مقدار کافی آب برسد. به عنوان یک قاعده کلی 10 الی 15 درصد آبیاری اضافی برای محصولات، می تواند خیال ما را از این بابت راحت نماید. به طور کلی نیاز آبی گلخانه ای در بستر های مبتنی بر خاک حدود 20 لیتر بازای هر متر مکعب و برای گلدان ها حدود 0.3 تا 0.35 لیتر بازای گلدان هایی با قطر 16.5 سانتی متر می باشد.
قانون سوم: آبیاری بایستی دقیقا قبل از شروع تنش آبی گیاه انجام شود.
از آنجایی که آبیاری بیش از حد، منجر به کاهش هوای کافی در ریشه و بروز مشکلاتی در رشد گیاه می شود، آبیاری باید دقیقا قبل از ورود گیاه به مرحله تنش آبی انجام شود. اما چطور می توانیم تنش اولیه آبی گیاه را تشخیص دهیم؟ پاسخ ظاهر و علایم شاخ و برگ گیاه است. برای مثال از بافت، رنگ و کدر بودن رنگ گیاه، می توان برای تشخیص میزان تنش آبی آن استفاده کرد. نباید فراموش کرد که تشخیص نیاز آبی گیاه، به نوع محصول نیز بستگی دارد. برای گیاهانی که علائم ظاهری خاصی برای تشخیص تنش آبی ندارند، از رنگ و وزن خاک نیز می توان نیاز آبی گیاه را تشخیص داد.
قدیمی ترین روش آبیاری، روش آبیاری دستی است که امروزه دیگر بسیار نامتعارف و غیر اقتصادی است. در حال حاضر، پرورش دهندگان گلخانه ای از این روش استفاده نمی کنند مگر در شرایط خیلی خاص، مانند پرورش گیاهان خاص با نیاز های آبی ویژه و یا در مناطق جغرافیایی بسیار خشک و متفاوت. بررسی ها نشان می دهد که هزینه این روش در همان سال اول برابر با اجرای سیستم های نوین آبیاری می باشد و بنابراین استفاده از این روش به جز در موارد خیلی خاص، هیچ دلیل موجهی ندارد. در این روش مقدار آب دریافتی توسط گیاهان یکنواخت نیست و در عین حال، آبیاری دستی فرآیندی وقت گیر و خسته کننده می باشد. ولی درهر حال اگر از این روش آبیاری استفاده می کنید حتما در انتهای شلنگ آبیاری از وسیله فشار شکن استفاده نمایید. این وسیله نیروی فشار آب خروجی را کم کرده و از شسته شدن بستر خاک و بهم ریختن ترکیب خاک جلوگیری می کند.
این روش آبیاری برای گلخانه های باغچه ای با بستر ثابت قابل استفاده است. در این سیستم آبیاری عموما از لوله لی فلت و یا لوله های پلی اتیلن و نازل های پلاستیکی استفاده می شود که نازل های پلاستیکی آب را بر روی سطح خاک، زیر شاخه و برگ ها اسپری می کند. نازل ها در این روش از نایلون و یا پلاستیک سخت ساخته شده است. برای آبیاری، نازل ها بر اساس نیاز با زاویه های 45، 90 و 180 درجه تنظیم می شوند تا آب را اسپری کنند.
توجه به این نکته حائز اهمیت است که استفاده از لوله های سخت پلی اتیلن دارای معایبی می باشد. این لوله ها بخاطر نداشتن انعطاف لازم، پس از مدتی جابجا شده و تغییر مکان می دهد که باعث به هم خوردن زاویه نازل ها شده که ممکن است نازل ها از داخل گلدان ها خارج شوند. لذا برای جلوگیری از این مشکلات پیشنهاد می شود از لوله های انعطاف پذیر لی فلت استفاده شود. استفاده از لوله های تاشوی لیفلت، مضاف بر اینکه باعث برطرف شدن این مشکل می شود، مزیت های زیادی نیز دارد، مانند راحتی نصب و جابجایی، مقرون به صرفه بودن وطول عمر بالاتر.
در حالی که در بیشتر محصولات زراعی برای جلوگیری از بیماری، شاخه های گیاهان باید خشک نگه داشته شوند، تعداد کمی از محصولات زراعی وجود دارند که می توانند شاخ و برگ مرطوب را تحمل نمایند. این دسته از گیاهان که در برابر رطوبت شاخ و برگ مقاوم هستند را به راحتی می توان با روش آبیاری سقفی آبیاری نمود.
بسیاری از گلها و برخی از گیاهان سبز جزء این دسته اند، که می توان آنها را توسط این روش آبیاری نمود. این روش آبیاری شامل یه خط لوله اصلی انتقال آب می باشد که سرتاسر سالن کشیده شده است. در این روش، رایزر ها و نازل هایی که در سقف یا کف سالن نصب شده اند و در ارتفاعی بالاتر از گیاه قرار می گیرند و آب را بر روی گیاه اسپری می کنند. ارتفاع 60 سانتیمتری برای آبیاری گل های آپارتمانی و ارتفاع 180 سانتیمتری برای گلهای دیگر، مناسب است. در این روش، حرکت نازل به گونه ای است که یک الگوی چرخش 360درجه ای را به طور مداوم طی می کند تا سطح پاشش یکنواختی در آبیاری مهیا شود. در این روش سینی هایی برای جمع آوری آب بین گلدان ها استفاده می شود تا از هدر رفت آب نیز، جلوگیری شود. نصب این سینی ها طوری هست که با داشتن یک شیب بسیار کم، آب بین گلدان ها را به سمت منبع هدایت می کند.
آبیاری مه پاش شامل یک لوله اصلی آب است که سرتاسر سقف گلخانه در جهت طولی کشیده شده است. این لوله مجهز به نازل هایی است که می توانند آب یا محلول کود و موادمغذی را بر روی محصول بپاشند. در حالت توسعه یافته این روش، نازل ها بر روی یک تسمه سوار هستند که بوسیله یک موتور الکتریکی جابجا می شوند. مقدار آب خروجی با سرعت نازل که از بالای گیاهان عبور می کند، تنظیم می شود.
این روش که در گلخانه ها کاربرد دارد، اغلب برای تکثیر گیاهان قلمه ای و تولید نشاء ایده ال است.در این روش آب به صورت قطرات بسیار ریز به طور متناوب بر روی محیط کشت پخش شده و موجب کاهش درجه حرارت محیط و تامین رطوبت نسبی مورد نیاز قلمه ها و نشاء می شود.
روش آبیاری قطره ای روش بسیار کارآمدی است که در آن، آب در فواصل مکرر و قابل تنظیم از طریق قطره چکان ها و دریپرها که در امتداد مسیر لترال قرار دارند، به گیاه منتقل می شود. سیستم آبیاری قطره ای به عنوان بخش کامل و اساسی در طرح جامع آبیاری مورد استفاده قرار می گیرد و این روش به عنوان کامل ترین و بهترین روش برای آبیاری و انتقال یکنواخت کود و مواد مغذی به گیاه شناخته می شود. این روش با مصرف بهینه و ناچیز آب، کود و مواد مغذی، تولید بهینه ای را نیز به ارمغان می آورد. راندمان روش آبیاری قطره ای بین 90 تا 95 درصد تخمین زده می شود، که به نسبت سایر روش ها که در بهترین حالت راندمانی بین 60 الی 70 درصد دارند، بسیار چشم گیر است. آبیاری قطره ای نه تنها برای گلخانه ها بلکه برای محیط های باز و مزارع، به ویژه مناطق خشک و نیمه خشک نیز بسیار کارآمد و مناسب است.
یکی از معایبی که به روش آبیاری قطره ای وارد می شود، هزینه نسبتا بالای این روش نسبت به سایر روش هاست. با این حال متخصصان بر این باورند که مقایسه هزینه های اجرای سیستم آبیاری بایستی با در نظر گرفتن تمامی جوانب مانند راندمان سیستم، هزینه نگهداری، خروجی محصول، کیفیت محصول و… انجام گیرد. نتیجه تحقیقات نشان دهنده آنست که در بلندمدت استفاده از این سیستم، صرفه اقتصادی دارد.
آبیاری زیرسطحی تراوا سیستمی است که با استفاده از لوله های متخلخل اسفنجی آب، کود، سم و موارد مغذی را در یک فضای رطوبتی مستقیما در اختیار ریشه قرار می دهد. پیاده سازی این روش همانند آبیاری قطره ای است، با این تفاوت که به صورت زیر زمینی و نشتی انجام می شود. برای این کار می توان لوله ها را در عمق ۲۰ تا ۲۵ سانتی متری درون شیارهایی داخل زمین قرار داد و با خاک روی آن ها را پوشاند. از مزایای این سیستم این است که به راحتی آب، مواد غذایی و سموم نباتی را در اختیار ریشه قرار می گیرد. ممانعت از رشد علف های هرز، عدم نیاز به تسطیح زمین و انجام تهویه از دیگر مزایای این روش می باشد.
این گیاه در مناطق معتدله اروپا و آسیا می روید . در ایران در نواحی شمالی به خصوص اردبیل ، آستارا و گرگان به صورت خودرو در مراتع دیده می شود . ساقه این گیاه استوانه ای و مقطع عرضی آن دو گوش است . ارتفاع ساقه بسته به شرایط اقلیمی مختلف بین ۵۰ تا ۱۰۰ سانتیمتر و ضخامت آن بین ۳ تا ۵ میلیمتر است . برگهای این گیاه متقابل ، ساده و بدون دمبرگ هستند . چنانچه برگهای گل راعی در مقابل نور قرار گیرند نقاط روشنی بر روی آنها قابل مشاهده می باشد که محل تجمع اسانس می باشد . این گیاه دارای گلهای زرد رنگ با ۵ گلبرگ می باشد .
خواص دارویی
در طب سنتی، از گل راعی استفاده های زیادی می شود. بسیاری از این کاربردها در تحقیقات علمی به اثبات نرسیده اند. امروزه بیشتر از این گیاه برای درمان موارد خفیف و متوسط افسردگی و کاهش علائم یائسگی استفاده می شود. گل راعی با بسیاری از داروها تداخل دارد؛ بنابراین بهتر است قبل از مصرف مکمل های آن با پزشک مشورت کنید.
گل راعی برای همه افراد مناسب نیست. بهتر است مبتلایان به آلزایمر، اختلال دوقطبی، افسردگی شدید و اسکیزوفرنی از مصرف این گیاه خودداری بکنند. همچنین، مصرف این دارو به زنان باردار و شیرده توصیه نمی شود. به دلیل تداخل این گیاه با داروهای بی هوشی، باید از ۲ هفته قبل از عمل جراحی مصرف آن را متوقف بکنید.
بهبود افسردگی: مصرف خوراکی عصاره گل به بهبود افسردگی، کاهش عصبانیت و خستگی بر اثر افسردگی کمک می کند. مصرف برخی محصولات گل راعی نیز ممکن است بتواند مانند داروهای تجویزی در درمان افسردگی مؤثر باشد. البته همه محصولات این گیاه ممکن است تأثیری مشابه انواع استفاده شده در بررسی ها را نداشته باشند؛ بنابراین بهبود افسردگی خفیف و ملایم از خواص هوفاریقون به حساب می آید.
کاهش علائم یائسگی: بسیاری از بررسی ها نشان داده اند مصرف خوراکی گل راعی به کاهش حس گرگرفتگی و سایر علائم یائسگی کمک می کند. برخی شواهد حاکی از آن اند که مصرف خوراکی گل راعی همراه با کوهوش سیاه نیز در کاهش علائم یائسگی مفید است؛ اما ممکن است همه محصولات گل راعی این تأثیر را نداشته باشد.
اختلال روان تنی یا سوماتوفرم: در این نوع از اختلالات، بیمار با علائم جسمی به پزشک مراجعه می کند؛ اما پزشک در معاینه و آزمایش ها مشکلی مشاهده نمی کند. در این نوع بیماری ها، پزشک علت مشکل بیمار را روانی ارزیابی می کند. درمان با مصرف روزانه یکی از محصولات گل راعی به مدت ۶ هفته توانست به کاهش علائم این اختلال در بیماران کمک بکند.
عوارض جانبی گل راعی
مصرف موضعی گل راعی: اطلاعات کافی و قابل اتکا از عوارض مصرف موضعی گل راعی در دسترس نیست. با این حال، قرارگرفتن در معرض نور خورشید پس از مصرف می تواند واکنش های پوستی را به دنبال داشته باشد.
مصرف خوراکی گل راعی در مقادیر زیاد معمولا خطرناک است: مصرف خوراکی گل راعی در مقادیر زیاد می تواند موجب بروز واکنش های پوستی در برابر پرتوهای خورشید بشود. حتی مصرف مقادیر معمول گل راعی در برخی زنان با قرارگرفتن در معرض خورشید می تواند واکنش های پوستی به همراه داشته باشد؛ بنابراین بهتر است بعد از مصرف گل راعی، لباسی مناسب در برابر خورشید بپوشید؛ مخصوصا اگر پوست روشنی داشته باشید.
مصرف خوراکی گل راعی در مقادیر متوسط به مدت ۱۲ هفته معمولا بی خطر است: برخی شواهد حاکی از آن است که می توان گل راعی را به مدت ۱ سال نیز مصرف کرد. با این حال، ممکن است مصرف گل راعی در برخی افراد عوارضی را بر جای بگذارد. از جمله عوارض احتمالی گل راعی می توان به اختلال در خوابیدن، سختی در ساکن نشستن، عصبانیت، حساسیت، افزایش فشار خون، ناراحتی معده، خستگی، خشکی دهان، سردرد و سرگیجه، جوش پوستی، اسهال و به خواب رفتن دست وپا اشاره کرد. اگر مصرف گل راعی موجب اختلال در خوابیدن تان می شود، آن را صبح ها مصرف کنید یا مقدار مصرفی تان را کاهش بدهید.
آماده سازی خاک
در پاییز پس از دادن کودهای حیوانی پوسیده و شیمیایی لازم زمین شخم زده می شود. در این زمان اکسید فسفر ۹۰-۸۰ کیلو گرم در هکتار اکسید پتاس ۱۷۰-۱۶۰ کیلو گرم در هکتار همراه با کود حیوانی پوسیده در هنگام شخم با زمین مخلوط می گردد. قبل از کاشت نیز ۱۶۰-۱۵۰ کیلو گرم ازت نیز در اختیار زمین قرار می گیرد. (دو سوم قبل و یک سوم بعد از کشت).
تاریخ و فواصل کاشت
چنانچه تکثیر گل راعی از طریق بذر صورت گیرد، در کشت غیر مستقیم می توان از خزانه های زیر پلاستیک یا خزانه هوای آزاد استفاده کرد. بهمن ماه زمان مناسبی برای کاشت بذر در خزانه زیر پلاستیک و اواخر زمستان (اواسط اسفند) نیز زمان مناسبی برای کاشت بذر در خزانه هوای آزاد می باشد. در هر دو صورت بذور باید در ردیف هایی به فاصله 25 تا 30 سانتی متر در خزانه کشت شوند، سپس نشاء ها باید در ردیف هایی به فاصله 60 تا 70 سانتی متر به زمین اصلی منتقل شوند. فاصله دو بوته در طول ردیف در زمین اصلی نیز تا 30 سانتی متر مناسب است.
عده ای از محققین اظهار می دارند، هنگامی که ارتفاع نشاء ها به 10 تا 15 سانتی متر رسید می توان آنها را به زمین اصلی منتقل کرد. فصل پاییز (اواسط آذر ماه) زمان مناسبی برای کشت مستقیم بذر در زمین اصلی است. کشت بذر گل راعی در پاییز نه تنها نیاز سرمایی بذر را تامین می کند بلکه بارندگی های فصل پاییز و زمستان سبب افزایش قدرت جواه زنی بذر ها می شود. در کشت مستقیم، بذر ها باید در ردیف های به فاصله 40 تا 60 سانتی متر کشت شوند. فاصله مناسب دو بوته در طول ردیف نیز 25 تا 30 سانتی متر توصیه می شود. اواخز شهریور تا اوائل مهر ماه نیز زمان مناسبی برای تکثیر رویشی گل راعی است. در این روش قطعات ریشه در ردیف هایی به فاصله 60 تا 70 سانتی متر کشت می شوند. فاصله دو بوته در طول ردیف نیز 25 تا 30 سانتی متر باید در نظر گرفته شود.
عمق کشت بذر گل راعی به بافت خاک و شرایط اقلیمی محل کاشت بستگی دارد. عمق مناسب کشت بذر در یک خاک با بافت سبک یا متوسط 5/0 (نیم) سانتی متر توصیه شده است. عده ای از محققین در تحققیات خود نشان داده اند، چنانچه بذر گیاه در یک خاک لومی رسی به عمق 5/0 سانتی متر کشت شوند قادر به سبز شدن نخواهد بود.
روش کاشت
تکثیر توسط بذر: چنانچه بذر های گل راعی به مدت سه روز در آب جاری شسته شوند قدرت جوانه زنی آنها به بیش از دو برابرافزایش می یابد. علت این امر را خارج شدن مواد باز دارنده جوانه زنی بذر در جریان شدن بذر می دانند. برنات معتقد است تیمار بذور با مقدار 500 تا 1000 پی پی ام اسید جیبرلیک سبب افزایش قوه نامیه آنها می شود. بذور تیمار شده گل راعی را می توان به دو روش مستقیم (در زمین اصلی) و غیر مستقیم (در خزانه) کشت کرد.
کشت مستقیم: از آنجا که بذور گل راعی بسیار کوچک و رشد اولیه آنها بسیار کند و بطئی است و علف های هرز به راحتی می توانند بر آن غلبه کنند، معمولا کشت مستقیم این گیاه توصیه نمی شود مگر در سطوح کوچک و در مواقعی که خاک، نرم و از رطوبت کافی برخوردار بوده و بستر خاک فاقد علف های هرز باشد. پس از کاشت انجام غلطک مناسب ضرورت دارد. در کشت مستقیم برای عر هکتار به دو تا پنج کیلو گرم بر با کیفیت مناسب نیاز است.
کشت غیر مستقیم: بذور گل راعی را می توان در زمان و تراکم مورد نیاز در خزانه زیر پلاستیک یا خزانه هوای آزاد کشت کرد. در این روش برای هر متر مربع 60 تا 80 گرم بذر با کیفیت مناسب مورد نیاز می باشد. پس از کاشت، انجام غلطک مناسب سبب تسریع و یکسانی در جوانه زنی بذر ها می گردد. با آبیاری منظم سطح خزانه و وجین علف های هرز، نشاء های حاصله را از اوائل خرداد ماه می توان با رعایت فواصل مناسب کاشت، به زمین اصلی منتقل نموده و می بایست بلافاصله آنها را آبیاری کرد. از هر 100 متر مربع مساحت خزانه می توان 35 تا 43 هزار نشاء با کیفیت مناسب تولید کرد.
تکثیر رویشی: تکثیر رویشی با تقسیم ریشه انجام می شود. به طوری که گیاهان دو تا چهار ساله، سالم و عاری از هر گونه آلودگی قارچی، باکتریایی یا ویروسی را در زمان مناسب از خاک خارج و هر بوته را به چهار تا شش قسمت تقسیم می کنند. هر قطعه باید دارای تعداد مناسب جوانه رویشی (حداقل یک جوانه) باشد، سپس هر یک را باید در فواصل ذکر شده در زمین زراعی مورد نظر کشت کرد.قطعات ریشه ای را باید به گونه ای در خاک قرار داد تا جوانه راس ریشه در عمق چند سانتی متری خاک (دو تا پنج سانتی متر) قرار گیرد.
مراقبت و نگهداری
پس از کاشت، آبیاری جهت یکسانی در رشد و نمو گیاهان ضرورت دارد. پس از اولین برداشت پیکر رویشی، چنانچه مقدار مناسبی ازت به همراه آبیاری در اختیار گیاهان قرار گیرد در افزایش عملکرد محصول نقش بسزایی دارد. توصیه می شود در روز های گرم و خشک گیاهان به مقدار 15 تا 25 میلی متر آبیاری شوند.
در سال اول رویش باید سه تا چهار بار اقدام به وجین مکانیکی علف های هرز نمود. با استفاده از کولتیواتور یا بیل می توان علف های هرز فاصله بین ردیف ها را وجین کرد. در سال دوم گیاهان از رشد سریعی برخوردار می شوند، به طوری که فواصل بین ردیف ها بر اثر رشد گیاهان بسته شده و مبارزه مکانیکی با علف های هرز امکان پذیر نمی باشد. از این رو از سال دوم رویش، می توان از علف کش های فوسیلاداس به مقدار دو تا چهار لیتر و یا آفالون به مقدار 2/1 تا 5/1 لیتر در هکتار استفاده کرد. بهتر است این مقدار علف کش در 200 تا 300 لیتر آب حل شود.
گل راعی در طول رویش ممکن است توسط برخی آفات مانند سوسک برگ یا شته آسیب زده دیده و خسارات زیادی را متحمل شود. از این رو همواره مراقبت از گیاهان در برابر آفات ضرورت دارد.
عوامل بیماری زای قارچی مانند کلتوریکوم گلوسپوروایدس، فوزاریوم، آلترناریا، و اسکلرتینا نیز می توانند سبب خسارات سنگینی به محصول شوند. با استفاده از عملیات به زراعی مناسب می توان از آلوده شدن گیاهان به عوامل قارچی اشاره شده جلوگیری کرد. در صورت آلودگی مزارع به این بیماری ها می توان سموم توپسین ام، چینواین فوندازول و یا اط سم میلتوس استفاده کرد. در شرایطی که بیماری گسترش داشته باشد باید از این سموم دو تا سه مرتبه استفاده کرد.
هنگام سم پاشی باید مراقب جوانه هایی که تازه تشکیل شده اند، بود تا دچار شکستگی و افتادن از گیاه نشوند. مواقعی که آلودگی قارچی شدید باشد لازم است پس از اولین برداشت، گیاهان مجددا سم پاشی شوند.
اطمینان از سلامت بذوری که به منظور کشت سال های آتی از مزرعه برداشت می شوند بسیار ضروری است. چرا که در صورت آلوده بودن بذر ها، احتمال آلودگی مزرعه به بیماری های قارچی پس از کشت آنها بسیار زیاد خواهد بود.
برداشت محصول
محصول گل راعی را با ماشین برداشت و یا با دست برداشت می کنند. زمان برداشت بستگی به میزان مواد موثره موجود در گیاه دارد. از این رو زمان مناسب برداشت پیکر رویشی در شرایط اقلیم مختلف باید مورد بررسی قرار گیرد. در این رابطه عده ای معتقدند برگ های گل راعی در مرحله گلدهی کامل از بیشترین مقدار فلاونوئید (مانند روتین، هاپرین و کوئرستین) برخوردارند در حالی که بیشترین مقدار تانن و حداکثر مقدار هیپریسین در جوانه باز نشده گل مشاهده می شود. در تحقیقی با موضوع تاثیر سه زمان مختلف برداشت شامل قبل از گلدهی، گلدهی کامل و مرحله تشکیل میوه بر روی مقدار هیپریسین و اسانس پیکر رویشی خشک گل راعی نشان دادند که حداکثر مقدار هیپریسین و اسانس (به ترتیب 329 میکرو گرم در گرم و 35/0 میلی لیتر اسانس در 100 گرم پیکر رویشی خشک) در مرحله گلدهی کامل و حداقل آنها (به ترتیب 22 میکرو گرم در گرم هیپریسین و 12/0 میلی لیتر اسانس در 100 گرم پیکر رویشی خشک) در مرحله قبل از گلدهی بدست آمد.
در تحقیق دیگری، میزان هیپریسین و عملکرد پیکر رویشی رقم توپاز و یک رقم مجارستانی در شش مرحله رویشی گیاه گل راعی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج این تحقیق نشان داد که بیشترین مقدار هیپریسین موجود در پیکره رویشی در رقم توپاز در مرحله آغاز تشکیل میوه و در رقم مجارستانی در مرحله گلدهی کامل ساخته و ذخیره می شود. در این بررسی نشان داده شد که بیشترین عملکرد پیکر رویشی تازه و خشک در مراحل گلدهی کامل و تشکیل میوه به دست می آید.
برنات معتقد است بیشترین مقدار هیپریسین و فلاونوئید در اوایل مرحله گلدهی در گیاه وجود دارد. وی اظهار می دارد، اگر در فصل بهار اقدام به انتقال نشاء به زمین اصلی شود، در سال اول رویش فقط یک بار آن هم در مرداد ماه می توان محصول را برداشت کرد. ولی چنانچه نشاء ها در فصل پاییز به زمین اصلی منتقل شده باشند در سال اول رویش، اولین بار در تیر ماه و دومین و آخرین مرحله در شهریور ماه می توان پیکر رویشی محصول را برداشت کرد. گیاهان در سال های دوم و سوم رویش از رشد و نمو سریعی برخوردار می گردند. به طوری که در هر سال می توان دو مرتبه محصول برداشت کرد. اولین برداشت در مرحله تشکیل گل (اواخر خرداد ماه) و دومین و آخرین برداشت در اوایل مرداد ماه خواهد بود.
محققین معتقدند برداشت گیاه باید به نحوی صورت گیرد که 20 تا 30 سانتی متر یا 30 تا 40 سانتی متر قسمت فوقانی گیاهان را شامل شود. اگر چه برخی معتقدند پیکر رویشی گل راعی را باید از فاصله ده سانتی متری از سطح زمین برداشت کرده و سپس ساقه ها و شاخه های چوبی و ضخیم را زا سایر قسمت ها جدا نمود.
پس از برداشت پیکر گل راعی، باید آنها را خشک کرد. پیکر رویشی گل راعی را با استفاده از خشک کن های الکتریکی در دمای 40 درجه سانتی گراد، با حفظ مناسب ترین کمیت و کیفیت مواد موثره می توان خشک کرد. چنانچه امکان استفاده از خشک کن های الکتریکی نباشد، گیاهان را می توان در سایه و در جریان هوای آزاد خشک کرد. تحقیقات نشان می دهد خشک کردن این گیاه در آفتاب سبب کاهش 80 درصدی هیپریسین می شود.
عملکرد محصول پیکره رویشی به عوامل متعددی مانند رقم، شرایط اقلیمی محل رویش و روش برداشت بستگی دارد. در سال اول رویش 8/0 (هشت دهم) تا 2/1 (یک و دو دهم) تن و از سال دوم به بعد 5/2 تا 5 تن پیکر رویشی خشک از هر هکتار زمین قابل برداشت است. نسبت پیکر رویشی تازه به خشک سه تا پنج به یک است.
برداشت بذر
اگر هدف اط کشت گل راعی تهیه بذر جهت کاشت باشد، نباید پیکر رویشی را برداشت کرد. اواخر مرداد تا اوایل شهریور هنگامی که چهل درصد میوه ها رسیده و رنگ آنها قهوه ای تیره شدند، می توان آنها را برداشت کرد. س از بوجاری میوه، بذر ها را باید تمیز و در جای خشک، خنک و تاریک نگهداری نمود.
مقدار عکلکرد بذر متفاوت و بین 50 تا 200 کیلو گرم در هکتار می باشد.
آبیاری از قدیمی ترین فعالیت های بشری بوده که اصلی ترین هدف آن افزایش تولید محصولات کشاورزی است. در آبیاری رطوبت خاک باید در حدی حفظ شود که گیاه دچار کمبود آب نشود. باید توجه داشت که کمبود رطوبت در خاک همان قدر برای گیاه مشکل ساز است که رطوبت بیش اندازه خاک. بنابراین نباید در آبیاری زیاده روی کرد، زیرا باعث می شود گیاه از رطوبت بیش از اندازه آسیب ببیند و عملکرد محصول پایین بیاید. هدف آبیاری در بعضی موارد می تواند کنترل دمای هوا، رطوبت هوا و کاهش آفات و بیماری های گیاهی باشد.
انواع روش های آبیاری را می توان در دو دسته کلی آبیاری سطحی و آبیاری تحت فشار طبقه بندی کرد. اصلی ترین تفاوت بین روش های آبیاری سطحی و تحت فشار، نوع نیروی به کار رفته برای توزیع آب در مزرعه است. در آبیاری سطحی آب به کمک نیروی جاذبه زمین یا نیروی ثقل در روی زمین پخش می شود. به همین علت نام دیگر آبیاری سطحی، آبیاری ثقلی است. در آبیاری تحت فشار از پمپ و لوله برای انتقال آب و از پاشنده ها برای پخش آب در سطح مزرعه استفاده می گردد. منظور از پاشنده ها، آبپاش ها یا قطره چکان ها هستند که بر روی لوله ای به نام لوله جانبی قرار دارند. لوله جانبی را لوله لترال نیز می نامند.
آبیاری سطحی قديمی ترين و رايج ترين روش آبیاری در کشاورزی است. آبیاری سطحی را می توان به انواع مختلف تقسیم بندی کرد؛ ولی بارزترين تقسیم بندی ها به ترتیب زير است:
1.آبیاری کرتی
2.آبیاری نواری
3.آبیاری جويچه ای(فارو)
4. آبیاری غرقابی
تفاوت بین روش های مختلف آبیاری سطحی بصورت عنوانی مطرح است. يعنی مثالا سیستم نواری يا کرتی میتواند به سیستم جويچه ای هم تبديل شود. آبیاری سیلابی به اين صورت است که آب به سادگی می تواند روی سطح زمین جريان پیدا کند، بدون اينكه هیچ گونه تنظیمی بر يكنواختی توزيع آب در مزرعه درنظر گرفته شود. بنابراين برای تنظیم میزان تقاضا و يكنواختی به هیچ تلاشی نیاز نیست. اگر بخواهیم اين نوع آبیاری را کنترل کنیم بايد آن را به يكی از سیستمهایآبیاری نواری، کرتی يا جويچهای تبديل کنیم. مراحل آبیاری يك زمین در شكل نشان داده شده است.
مزایای آبیاری سطحی:
سادگی و عدم نیاز به دستگاه و تجهیزات پیچیده
هزینه سرمایه گذاری اولیه پایین
عدم نیاز به انرژی
معایب آبیاری سطحی:
در مواردی که شیب زمین زیاد است نمی توان از این روش آبیاری استفاده کرد و باید زمین تسطیح یا شیب بندی شود که هزینه زیادی دارد.
آبیاری سطحی برای خاک های سبک و شنی مناسب نیست.
آبیاری سطحی به نیروی کار بیشتری نسبت به روش های آبیاری تحت فشار نیاز دارد.
راندمان آبیاری سطحی پایین است که باعث هدر رفت آب می شود.
آبیاری سطحی نیاز به دبی آب بالایی دارد.
آب از طريق مخزن يا آزادانه (ثقلی) وارد زمین می شود و يا با پمپ آب زيرزمینی به بالای زمین انتقال داده می شود و اضافه آب از طريق زهكش خارج می شود. برای هر کدام از اجزای انتقال،توزيع و زهكش آب در مزرعه: طراحی، چگونگی عملكرد، حفظ ونگهداری سازه، کنترل و تنظیم آب لازم است.
چهار فاز عمومی در آبیاری سطحی مطرح است:-1 فاز پیشروی -2 فاز ذخیره و توزيع رطوبت -3 فاز تخلیه -4 فاز پسروی. اين مراحل در شکل نمايش داده شده اند. فاز پیشروی از وقتی که آب وارد زمین می شود تا وقتیکه آب به انتهای زمین برسد، ادامه می يابد و اين زمان، زمان پیشرفت نام دارد. از انتهای فاز پیشروی تا زمانی که جريان ورودی قطع میشود فاز مرطوب شدن يا فاز ذخیره نامیده می شود. در فاز ذخیره، آب مورد نیاز دورترين نقاط مزرعه که زمان نفوذ کمتری در فاز پیشروی داشته اند نیز فراهم می شود. بعد از قطع جريان ورودی، آب از ابتدای مزرعه زهكش شده و يا در خاک نفوذ میکند و سطح خاک نمايان می شود که اين مرحله فاز تخلیه نامیده میشود. پس از نمايان شدن سطح خاک در ابتدای مزرعه فاز پسروی شروع میشود که تا محو شدن کامل آب از روی سطح خاک ادامه دارد. در مزارعی که شیب کمی دارند فاز تخلیه و پسروی تقريباً هم زمان در تمام سطح مزرعه رخ میدهد.
با توجه به جدید بودن این شیوه آبیاری، سیستم های آبیاری تحت فشار را سیستم های نوین آبیاری نیز می نامند. روش های آبیاری تحت فشار به دو دسته کلی آبیاری بارانی و آبیاری قطره ای تقسیم بندی می شوند. همان طور که پیداست، در آبیاری بارانی، آب به صورت قطرات مشابه باران از آبپاش ها خارج شده و بر روی گیاه و زمین کشاورزی می بارد و در روش آبیاری قطره ای، آب از قطره چکان ها به صورت قطره ای یا چکه ای خارج می گردد. تفاوت دیگر بین روش های آبیاری بارانی و قطره ای در مساحت خیس شده زمین است. به طوری که در آبیاری بارانی تمام مزرعه آبیاری می گردد اما در آبیاری قطره ای تنها محدوده اطراف گیاه آبیاری می شود. به همین علت آبیاری قطره ای را آبیاری موضعی نیز می گویند. آبیاری به صورت موضعی در سیستم های آبیاری قطره ای باعث مصرف کمتر آب و افزایش راندمان آبیاری نسبت به سیستم های آبیاری بارانی می گردد. همچنین بین آبیاری بارانی و آبیاری قطره ای از لحاظ فشار آب در سیستم تفاوت وجود دارد. به طوری که در سیستم های آبیاری بارانی به فشار بیشتری نسبت به سیستم های آبیاری قطره ای نیاز است. در ادامه به اصلی ترین مزایای روش های آبیاری تحت فشار اشاره شده است.
مزایای آبیاری تحت فشار
راندمان بالا در آبیاری
بالا بردن کیفیت و کمیت محصولات تولیدی کشاورزی
یکنواختی پخش آب در سطح زمین
قابلیت آبیاری در زمین های ناهموار و شیب دار که نمی توان به روش آبیاری سطحی آنها را آبیاری کرد.
قابلیت اتوماسیون بالا
امکان پخش کود یا سم همزمان با آبیاری
نیاز کمتر به نیروی کارگری
امکان استفاده از آبیاری تحت فشار برای کنترل دمای هوا در مواقع یخبندان یا گرمازدگی
مزایای آبیاری تحت فشار نسبت به آبیاری سطحی
یکنواختی بیشتر پخش آب در زمین های ناهمگن
آبیاری اراضی ناهموار و شیبدار
انجام آبیاری های سبک یا سنگین
تسهیل در خودکار شدن آبیاری در آبیاری تحت فشار و امکان پخش هم زمان کود و سم با آب
نیاز کمتر به کارگر در آبیاری تحت فشار
معایب سیستم های آبیاری تحت فشار نسبت به آبیاری سطحی
هزینه های سرمایه گذاری اولیه
هزینه راهبری و تعمیرات و نگهداری
کیفیت آب
ناسازگاری برخی گیاهان به روش های آبیاری تحت فشار
نوسانات مقدار جریان آب
ناهنجاری در شکل و ابعاد زمین
شرایط آب و هوایی
نفوذپذیری خاک
آبیاری بارانی
آبياری بارانی از روش های نوين آبياری در دنیا می باشد که استفاده از آن در سال های اخير بسیار رایج شده است. به طور كلی می توان گفت كه آبياری بارانی از زمانی كه لوله های سبک با اتصالات سريع و آسان به بازار آمد، توسعه یافته و پیشرفت کرده است.
در آبیاری بارانی که یکی از روش های آبیاری تحت فشار است، آب با فشار بیش از یک اتمسفر در لوله ها جریان پیدا می کند و سپس به شکل قطرات ریز توسط آب پاش ها به روی گیاه ها پاشیده می شود. ساختمان آب پاش ها طوری است که هنگامی که با فشار از آن خارج می شود به صورت قطرات ریز و درشت درآمده و مشابه باران در سطح مزرعه ریخته می شود. آبیاری بارانی در آبیاری تحت فشار به چند دسته تقسیم می شود که شامل آبیاری بارانی ثابت، آبیاری بارانی نیمه ثابت، آبیاری بارانی با جابجایی متفاوت است.
مزایا و معایب آبیاری بارانی
هر نوع روش آبیاری دارای یک سری معایب و مزایایی است که با در نظر گرفتن مجموعه این معایب و مزایا باید اقدام به انتخاب و طراحی روش آبیاری نمود .
توانایی ها و مزایای آبیاری بارانی:
تهویه خاک به راحتی انجام می شود .
مبارزه با یخبندان، آفات و انگل ها میسر است .
هزینه نیروی کارگری در مقایسه با روش های آبیاری سطحی کمتر است .
تلفات به صورت رواناب و فرسایش خاک در این روش به حداقل می رسد .
راندمان آبیاری در مقایسه با روش های سنتی بیشتر است .
بازده محصولات آبیاری بارانی در اغلب موارد بیشتر از آبیاری سطحی است .
زمین کمتری برای مسیر انتقال آب هدر می رود .
امکان آبیاری در اراضی کم عمق وجود دارد .
در اغلب محصولات آبیاری بارانی باعث افزایش رشد می شود .
امکان آبیاری در اغلب خاک ها وجود دارد .
امکان آبیاری در اراضی شیب دار وجود دارد .
امکان آبیاری در اغلب شرایط آب و هوایی وجود دارد .
معایب آبیاری بارانی :
در صورت وجود باد یکنواختی توزیع کاهش می یابد .
کمبود توان فنی در مناطق دورافتاده وجود دارد .
شدت تبخیر در مناطق گرم و خشک زیاد بوده لذا تلفات در این مناطق زیاد است .
در مناطقی که باد شدید است تلفات آب زیاد است .
به دلیل خسارت زدن به برگ محصولات، در این روش استفاده از آب های با کیفیت پایین ممکن نیست .
شرایطی که آبیاری بارانی توصیه می شود
برای آبیاری گیاهانی که دارای ریشه کم عمق هستند .
در اراضی با شیب زیاد و با عمق کم خاک زراعی
در اراضی با نفوذ پذیری زیاد
در مورد محصولاتی که به صورت متراکم کشت می شوند .
انواع روش های آبیاری بارانی
اجزاء اصلی یک سیستم آبیاری بارانی شامل پمپ، لوله اصلی، لوله جانبی و آبپاش ها می باشند. روش های طبقه بندی مختلفی برای سیستم های آبیاری بارانی ارائه شده است. در یکی از این روش ها، سیستم های آبیاری بارانی به دو دسته کلاسیک (غیر مکانیزه) و مکانیزه طبقه بندی می شوند. سایر روش های طبقه بندی شامل طبقه بندی بر اساس کاربرد کشاورزی و طبقه بندی بر اساس قابلیت حمل و نقل می باشد. برای آشنایی بیشتر این طبقه بندی و مطالعه آنها کلیک نمایید.
طبقه بندی سیستم های آبیاری بارانی بر اساس کاربرد کشاورزی
روش های آبیاری بارانی کلاسیک به روش هایی گفته می شود که در آنها جابجایی آبپاش ها یا لوله های جانبی به کمک نیروی کارگری انجام می شود. انواع روش های کلاسیک شامل کلاسیک کاملاً متحرک، کلاسیک نیمه متحرک، کلاسیک ثابت با آبپاش های متحرک، کلاسیک کاملاً ثابت و کلاسیک شیلنگی با قرقره است.
روش های آبیاری بارانی مکانیزه
در روش های آبیاری بارانی مکانیزه، برای جابجایی آبپاش ها و لوله جانبی از انرژی الکتریسیته یا انرژی حاصل از سوخت استفاده می شود تا آبیاری با سهولت بیشتر و نیروی کارگری کمتر انجام شود. روش های آبیاری بارانی مکانیزه مناسب اراضی وسیع و یکپارچه هستند و تکنولوژی به کار رفته در آنها از روش های کلاسیک پیچیده تر است. از جمله روش های آبیاری بارانی مکانیزه می توان به سیستم آبیاری لوله چرخدار (ویل موو)، سیستم آبیاری ارّابه ای، سیستم آبیاری متحرک خطی (لینیر) و سیستم آبیاری عقربه ای (سنترپیوت) اشاره کرد. شکل 3 سیستم آبیاری سنترپیوت را نشان می دهد.
اجزاء مختلف یک سیستم آبیاری قطره ای می تواند شامل ایستگاه پمپاژ، تجهیزات تصفیه آب، تانک تزریق کود و مواد شیمیایی، لوله اصلی، لوله جانبی و قطره چکان ها یا گسیلنده ها باشد. سیستم های آبیاری قطره ای را می توان در چهار دسته زیر قرار داد:
آبیاری قطره ای (Drip irrigation)
آبیاری اسپری (Spray irrigation)
آبیاری بابلر (Bubbler irrigation)
آبیاری زیرسطحی (Subsurface irrigation)
آبیاری قطره ای : در این روش آب با شدت جریان کم و به صورت قطره ای بر روی سطح خاک اعمال می شود و خاک اطراف گیاه را مرطوب می نماید.
آبیاری قطره ای
آبیاری قطره ای یکی دیگر از روش های آبیاری تحت فشار است که به دلیل اعمال عمق آبیاری کم از روش های مفید و سودمند آبیاری می باشد. در این سیستم آبیاری تحت فشار، آب بوسیله پمپ از منبع به داخل شبکه پمپ شده ضمن عبور از سیلیکون ( فیلتر گردایی ) شن و مواد خارجی آن ته نشین می گردد. در این روش آب با فشاری بیش از یک اتمسفر از منبع تا محل مصرف انتقال می یابد.
پخش آرام آب بر روی سطح خاک یا زیر خاک به صورت قطره های جدا یا پیوسته یا به صورت اسپری ریز با فشار کم توسط قطره چکان هایی كه در طول خط انتقال قرار دارند، می باشد. برخی قطره چکان ها به صورت لوله های اسپاگتی شکل بوده و چند خروجی دارند. این امر برای افزایش سطح خیس شده با حداقل افزایش در هزینه است .
برای گیاهان ردیفی کمتر دایمی مانند گوجه فرنگی، لوله فرعی و قطره چکان ها را با هم به صورت یک واحد قابل جدا ساختن می سازند که یا سوراخ هایی به فواصل ۲۲ تا ۹۰ سانتی متری دارند مانند لوله دو محفظه ای و یا دیواره های متخلخلی دارند که آب از آنها به بیرون تراوش می نماید .
آبیاری قطره ای روش موثری در تحویل آب مورد نیاز گیاه در محدوده توسعه ریشه داخل خاک است و این امکان را بوجود می آورد که عمل آبیاری تا حد رفع نیاز آبی گیاه انجام می شود. بنابراین در این روش به میزان زیادی از اتلاف آب به صورت نفوذ عمقی، ایجاد روان آب سطحی و تبخیر در مقایسه با روش های سنتی و بارانی کاسته می شود.
سیستم های مختلف آبیاری قطره ای
سیستم آبیاری قطره ای قطره چکان در خط
سیستم آبیاری زیرزمینی با لوله های تراوا
سیستم آبیاری بابلر
سیستم آبیاری قطره ای نواری
آبیاری قطره ای ثقلی
محاسن و مزایای آبیاری قطره ای
صرفه جویی در میزان آب و هزینه
عملیات زراعی آسانتر
به کارگیری آب شور
عدم تشکیل رواناب سطحی و جلوگیری از فرسایش خاک
تنظیم میزان آب مورد نیاز برای انواع خاک ها و کشت ها در فصول مختلف زراعی
تهویه مناسب خاک و یکنواختی پخش آب در سطح مزرعه و عدم نیاز به زهکشی مزرعه
افزایش محصول در واحد سطح در مقایسه با آبیاری سنتی
عدم نیاز به تسطیح اراضی در این روش
جلوگیری از سله بستن و حفظ پوکی خاک
عدم نیاز به ایجاد نهرهای خاکی درون مزرعه و نهرهای زهکش و استفاده بهینه از کل زمین
قابل استفاده برای تمام گیاهان
امکان انجام آبیاری همراه با کود پاشی و سمپاشی و پخش یکنواخت آنها
وارد نشدن بذر علفهای هرز به مزرعه به دلیل انتقال آب از طریق لوله ها
سهولت در انجام عملیات زراعی
تبخیر سطحی در آبیاری قطره ای به حداقل می رسد و از خارج شدن آب از محوطه ریشه جلوگیری می گردد .
عدم امکان رویش بذر علفهای هرز به دلیل مرطوب شدن فقط بخشی از سطح خاک اطراف ریشه گیاه اصلی ( آبیاری قطره ای )
افزایش کیفی و کمی محصول
عدم نیاز به نیروی کارگر زیاد به دلیل ثابت بودن اجزای سیستم
لوله پلی اتيلن بیشترین مصرف را نسبت به ساير لوله ها در شبکه های آبیاری تحت فشار دارد و از اسراف و اتلاف آب جلوگیری می کند. ضریب هیزن ویلیام این لوله ۱۴۰ می باشد و محاسبه قطر لوله بر اساس قطر دهانه قطر دهانه خارجی لوله است و بر حسب میلی متر می باشد. فشار کارکرد آن ۵/۲-۴-۶-۱۰ اتمسفر است. و اتصالات آن رزوه ای و جوشی است.
سایز های لوله پلی اتیلن ۱۶-۲۰-۲۵-۳۲-۴۰-۵۰-۶۳-۷۵-۹۰-۱۱۰-۱۲۵-۱۴۰-۱۶۰-۱۸۰-۲۰۰-۲۲۵-۲۵۰-۲۸۰-۳۱۵ میلی متر است.
آبیاری اسپری
در این روش آب به صورت اسپری بر روی خاک پاشیده می شود و محیط اطراف درخت را آبیاری می کند.
آبیاری بابلر
بابلر یا آبفشان نوعی گسیلنده آبیاری قطره ای است که بر روی یک پایه در کنار درخت یا بوته گیاه نصب می شود و آب را به صورت چتری مانند و به قطر حدود ۶۰ سانتیمتر پخش می نماید. معمولاً نیاز آبی یک درخت با استفاده از یک آبفشان به خوبی تأمین می شود.
آبدهی نسبتاً بالای بابلر (دبی خروجی از ۳۰ تا ۴۰۰ لیتر در ساعت) باعث شده است تا از این وسیله در تبدیل آبیاری سطحی نخلستان ها و باغات قدیمی به آبیاری قطره ای استفاده شود. در حال حاضر در نخلستان هاو باغات قدیمی پسته و مرکبات قدیمی عملکرد خوبی از خود نشان داده است.
در بابلر امکان گرفتگی در اثر املاح موجود در آب بسیار کاهش یافته و در نتیجه هزینه نگهداری آن نسبت به سایر روش های آبیاری موضعی پایین تر است. بنابر این در مناطقی که کیفیت آب نامطلوبی دارد می تواند مؤثر واقع شود. همچنین به دلیل حجم آب خروجی زیاد، مدت زمان مورد نیاز برای آبیاری توسط بابلر کمتر از سایر قطره چکان هاو گسیلنده ها می باشد.
همچنین از بابلر می توان برای آبیاری چندین درخت و یا بوته استفاده نمود. برای این منظور نیاز است تا جویچه ای تعبیه شود که بتواند آب خروجی را هدایت نماید و به پای گیاه مورد نظر برساند.
موارد استفاده از بابلر
آبیاری درختان و باغات، خصوصاً آبیاری نخیلات، پسته، مرکبات و درختان بزرگ و کهنسال
آبیاری بوته ها و گلکاری ها در فضای سبز
آبیاری در زمین هایی که کیفیت آب نامطلوب دارند
آبیاری زیرسطحی
آبیاری قطره ای زیرسطحی یک سیستم آبیاری بسیار کارآمد است که از لوله یا نوار های قطره ای مدفون شده در خاک تشکیل شده است و وظیفه تامین آب مورد نیاز ریشه را به عهده دارد. از آنجایی که آبیاری زیر سطح زمین کشاورزی رخ می دهد (برخلاف آبیاری قطره ای روسطحی و آبیاری سنتی)، مواردی از قبیل پوسته پوسته شدن سطح خاک، آبگیری اشباع، تبخیر، ایجاد روان آب در سطح خاک (فرسایش خاک) و… تقریبا از بین می رود. سیستم آبیاری زیر سطحی دارای عملکرد ساده ای دارد، بدین ترتیب که مرطوب شدن و فرآیند آبیاری در اطراف نوار ها و لوله ها اتفاق می افتد و آب از همه جهات نوار آبیاری خارج می شود. در این روش آب به طور مستقیم در ناحیه ریشه نفوذ کرده و برخلاف آبیاری سطحی که بیشتر سطح خاک را مرطوب و منجر به رشد علف های هرز می شود، این مشکل را به صورت چشمگیری کاهش داده و در نتیجه جوانه زنی علف های هرز سالانه نیز کاهش می یابد. در روش آبیاری زیر سطحی استفاده از منابع آبی در این روش بسیار بهینه می شود.
اصول پایه ای طراحی آبیاری قطره ای زیرسطحی
سیستم آبیاری زیرسطحی دارای طراحی مشابه آبیاری قطره ای روسطحی است. یک طرح عمومی آبیاری زیرسطحی شامل: یک حوضچه تصفیه، واحد پمپاژ، شیر تنظیم کننده فشار، شیرهای جلوگیری از برگشت جریان، واحد تزریق کود (ونتوری)، سیستم فیلتراسیون، شیرهای شستشو، لوله های PVC و نوارهای انتقال آب به ریشه است. در این روش لوله و نوارکشی بسته به محصول و نوع خاک (جاذبه مویرگی) از 10 تا 60 سانتیمتر زیر سطح خاک دفن می شود. در صورت عدم تنظیم صحیح جریان آب، احتمال گرفتگی بیشتر خواهد شد. بنابراین تصفیه آب در این روش بسیار ضروری است.
آبیاری زیر سطحی عموما یک فناوری پیشرفته است که از آن برای استفاده در مقیاس متوسط و بزرگ به طور خودکار استفاده می شود. این روش برای بسیاری از محصولات باغی و زراعی قابل استفاده است. برای مثال آبیاری زیر سطحی ذرت، یکی از تکنولوژی های نوین و کارآمد در آبیاری این محصول است.
جالب است بدانید که از قدیم الایام در مناطق حاشیه کویری ایران از روشی به نام آبیاری کوزه ای استفاده می شده است که در واقع نوع سنتی روش آبیاری زیرسطحی به شمار می رود. در آبیاری کوزه ای یک ظرف سفالین قابل نفوذ در داخل خاک و نزدیک پای درخت یا گیاه قرار داده می شود و آب به صورت دستی به داخل کوزه ریخته شده و از جداره ظرف به تدریج جذب خاک و گیاه می شود. امروزه استفاده از روش آبیاری کوزه ای مجدداً مورد توجه قرار گرفته و آب مورد نیاز ظروف سفالین یا همان کوزه ها به وسیله لوله های انتقال آب تأمین می گردد که موجب سهولت استفاده از این روش آبیاری شده است. این روش کم هزینه تر و ساده تر برای آبیاری زیر سطحی می تواند به همان اندازه برای مقیاس کوچک تر مفید و موثر باشد.
هزینه آبیاری زیر سطحی
تخمین ها حاکی از این است که هزینه سرمایه گذاری در یک سیستم آبیاری قطره ای زیرسطحی بالاست. هزینه ها بسته به منبع آب، کیفیت آب ، درجه نیاز به تصفیه آب، انتخاب مواد، خصوصیات خاک و درجه اتوماسیون متفاوت است. طول عمر عمومی این سیستم بین 12 الی 15 سال است که می توان با نگهداری مناسب و استفاده از مواد با کیفیت طول عمر آن را افزایش داد.
نگهداری و افزایش عمر سیستم
عملکرد و عمر هر سیستم آبیاری زیرسطحی بستگی به نحوه طراحی، عملکرد و نگهداری آن سیستم دارد. سیستم های زیر سطحی باید به صورت خودکار کنترل شده و یا باید به صورت منظم مورد بازرسی دستی قرار گیرند. تعمیر لوله های دفن شده هزینه بر، دست و پاگیر و دشوار بوده و برای جلوگیری از جویده شدن لوله ها توسط جوندگان باید اقدامات اساسی صورت پذیرد. اجزای مختلف مکانیکی مانند پمپ ها، دریچه ها و فیلترها نیز باید به خوبی نگهداری شده و به صورت مکرر مورد بازدید قرار گیرند.
بخش فیلتراسیون یک سیستم آبیاری زیرسطحی در مقیاس بزرگ بسیار پیچیده بوده و عملکرد مناسب آن برای کل سیستم بسیار مهم و حیاتی است. نگهداری از سه فیلتر اصلی سیستم شامل جداکننده های گریز از مرکز (فیلترهای هیدروسیکلون)، فیلترهای دیسکی و توری و فیلترهای شن و ماسه (مدیا) بایستی به دقت انجام پذیرد.
این سیستم ها بایستی به گونه ای طرحی شوند که خطوط اصلی و فرعی قابلیت شستشو داشته باشند. شستشوی خطوط اصلی می تواند اتوماتیک یا دستی باشد. توجه به این نکته ضروری است که خطوط بایستی در فصول رشد، حداقل هر 2 هفته یکبار شستشو شوند.
جنبه های بهداشتی
در صورتی که برای آبیاری از آب فاضلاب استفاده شود، تصفیه این آب فرآیند بسیار مهمی است. در حالتی که آب مورد استفاده به درستی تصفیه نشده باشد (بطور مثال: سطح بالای پاتوژن در آب) ممکن است خطرات بهداشتی را ایجاد کند. قبل از آبیاری اقدامات تصفیه مناسب باید صورت پذیرد تا از خطرات احتمالی آن جلوگیری شود. با این حال، خطرات بهداشتی ناشی از آبیاری قطره ای زیرسطحی به میزان قابل توجهی کاهش پیدا می کند، چرا که آب آبیاری در منطقه ریشه تخلیه شده و از این رو از تماس مستقیم محصولات زراعی و پرسنل جلوگیری به عمل می آید.
اين گياه علفي چند ساله وبدون ساقه است كه داراي پياز كوچك كروي شكل توپر به قطر 3تا 5 ساتيمتر مي باشد و از غشاي مشبك قهوه اي رنگي پوشيده شده است كه اين پياز در زير خاك قرار ميگيرد
هر پياز توليد 6 تا 9 برگ باريك نظير برگ علفهاي چمني مي نمايد واين برگها در قسمت بالاي خاك قرار دارند .هر پياز داراي يك گل بنفش رنگ با قسمت انتهائي لوله اي شكل وطويل كه درقسمت فوقاني شش گلبرگ قرار دارد.ارتفاع قسمت هوايي وبيروني گياه حدود 10تا 30 سانتي متر بوده كه داراي ساقه وتعدادي برگهاي باريك است .از وسط برگها ساقه توليد شده وگل خارج مي شود ودر ماههاي مهر تا آذر ماه گل ها به تعدا د يك تا سه عدد بر روي هر ساقه ظاهر مي شوند. معمولا” از هر پياز يك دوسه گل خارج مي شود.
مادگي در مركز گل قرار گرفته وداراي يك تخمدان غده اي بوده واز قسمت تخمدانخامه باريكي خارج مي شود .خامه طويل وكشيده بوده وبه رنگ زرد كمرنگ است كه به يك كلاله شفاف قرمز نارنجي سه شاخه اي بطول 2.5-3 سانتي متر تقسيم مي شود .
سه كلاله همراه با خامه اي كه حدود 5 سانتي متر است پس از خشك شدن زعفران آماده عرصه به بازار مي شود.
زعفران داراي بوي تند عطر وطعم تلخ است ضخامت كلاله در قسمت پهن بالايي آن 3تا 4 ميليمتر مي باشد وداراي رنگ متمايل به قرمز بدون كرك با جلاي روغني ولوله مانند است كه در قسمت فوقاني قيفي شكل آن پهن تر است. زعفران تازه خشك شده جلا دار وبراق بوده ودر اثر تماس دست خرد نمي شود اما پس از مدتي نگهداري تيره رنگ وشكننده مي شود.
تكثير زعفران از طريق ايجاد پيازچه هاي توپر جديد كه از پياز مادر توليد مي شود صورت ميگيرد . پياز زعفران در ماههاي تابستان به صورت راكد در زمين باقي مي ماند ورشد دوباره خود را در حدود پايان فصل تابستان شروع ميكند .
آب و هوای مناسب جهت کاشت زعفران
زعفران گیاهی است گرمسیری و در نقاطی که آب و هوای معتدل داشته و دارای تابستان های گرم و خشک و آفتابی و پاییز و زمستان نسبتا ملایم دارد، به خوبی رشد می کند و می شود در این مناطق کاشت زعفران را انجام داد. لازم به ذکر است که این موضوع ممکن است در همه شرایط صادق نباشد زیرا احتمال دارد گیاه به صورتی با محیط سازگار شود چنانچه در همدان که در ردیف شهرهای سردسیری ایران است، زراعت و کاشت زعفران نتایج رضایت بخشی داده است.
پیاز زعفران تابستان فعالیت ندارد، دوره بیداری و فعالیت آن از حدود آبان تا اردیبهشت است و با شروع فصل گرما برگ هایش زرد شده و می خشکد و پیاز به خواب می رود پس زمین های گرم و خشک جای مناسبی برای کشت زعفران است.
تهیه زمین جهت کاشت زعفران:
بهترین نوع خاک برای کاشت زعفران خاک شنی ـ رسی است که مقدار کمی آهک داشته باشد
در تهیه زمین به منظور کاشت زعفران لازم است توجه و دقت خاصی معمول شود ابتدا در فرصتهای مناسب در پائیز یا زمستان زمین مورد نظر را شخم عمیق می زنند درصورتی که شرایط مناسب نبوده یا دسترسی به تراکتور مقدور نباشد می توان شخم را در پایان بهار یا اوایل تیرماه نیز انجام داد.
در زراعت مکانیزه زعفران زمین را در پاییز سال قبل از کشت با گاو آهن شخم عمیق می زنند در بهار پس از قطع بارانهای بهاری خاک را با انجام شخم متوسط ضمن سله شکنی از وجود علفهای هرز پاک می کنند در مرداد یا شهریور پس از پخش 80 40 تن کود حیوانی و 200 کیلوگرم فسفات آمونیوم زمین را به صورت فارو درمی آورند و برای کاشت زعفران آماده می کنند.
خاک مناسب جهت کاشت و پرورش زعفران
زعفران در زمین های شور، رسی یا خیلی شنی رشد نمی کند بلکه بهترین نوع خاک برای رشد آن خاک شنی ـ رسی است که مقدار کمی آهک داشته باشد، PH خاک باید بین 8 ـ 7 بوده، خاک مزرعه حاصلخیز و شیرین بوده و از علف های هرز پاک باشد در ضمن کاشت گیاه زعفران را باید در زمینی باشد که از چند سال قبل در آن زعفران کشت نشده باشد.
زمان مناسب جهت کاشت زعفران
از مرداد ماه تا مهر ماه می توان به کاشت زعفران اقدام نمود. پس از کاشت پیاز زعفران در زمین به مدت 7 ـ 4 و در بعضی مناطق تا 10 سال باقی مانده و محصول می دهد و از این نظر احتیاجی به کاشت مجدد زعفران در سال های بعد ندارد.
موارد استفاده
موارد استفاده از زعفران در اروپا ودر مشرق زمين بسيار گسترده بوده وبه عنوان دارو,رنگ نساجي ,مصارف آشپزي,صنايع شيريني سازي وهمچنين براي مراسم مذهبي بكار گرفته مي شده است.از زعفران غالبا”به جهت عطر وطعم ورنگ زرد خاصي كه دارد در غذاها وبه ويژه همراه برنج مصرف ميكنند.
خواص درماني
بر حسب آزمايشهايي كه در اروپا انجام شده است زعفران خاصيت كاهش چربي وكلسترول خون وافزايش نفوذ اكسيژن در پلاسما را ازخود نشان داده است .
در طب عوام نقاط مختلف جهان زعفران به عنوان آرام بخش ضد اسپاسم اشتها آور ومقوي معده استفاده مي شود .
در كشور آلمان زعفران به عنوان آرام بخشدرمان درد معده وشكم وآسم مصرف مي شود .
جهت درمان اسهال خوني سرخك تب يرقان بزرگ شدن كبد بزرگ شدن طحال ماليخوليا عفونت دستگاههاي اداري هيستريوبا ديابت وگاهي به عنوان ماده تعرق آور استفاده ميشود.
روش نگهداري
زعفران بايد دور از نور ورطوبت باشد بهتر است نگه داري زعفران در ظرف شيشه اي يا فلزي در بسته بوده كه در حرارت معتدل نگه داري شود با توجه به اينكه اسانس (مواد معطر ) زعفران قابل تبخير شدن است درصورت نگهداري نا مناسب به مرور زمان اسانس آن تبخير شده واز اثرات دارويي وطعم ومزه آن كاسته مي شود ومرغوبيت آن از دست مي رود .چون مواد معطر گياه يعني اسانس در حالت پودر شده بسيار سريع تر از پودر نشده آن تبخير مي شود بهتر است زعفران را تا موقع مصرف پودر نكنيم ويا در صورت پودر كردن در ظرف در بسته نگهداري شود.
نیازهای اکولوژیکی
خاک:
زعفران نياز به خاكهايي با بافت شني تالومي خوب زهكشي شده عاري از رس دارد . اين گياه خاكهاي سبك خوب زهكشي شده با بافت متوسط را نسبت به خاكهاي خيلي حاصلخيز غني از مواد غذايي ترجيح ميدهد.چون در خاكهاي با حاصلخيزي زياد رشد رويشي نسبت به رشد زايشي افزايش مي يابد . براي نمو پياز خاكهاي با زهكشي سطحي كافي لازم است پياز زعفران در خاكهاي مرطوب يا غرقابي دچار پوسيد گي ميگردد. زعفران خاكهاي سيليسي گچي را ترجيح مي دهد. گزارشاتي وجود دارد كه زعفران در هر خاكي مشروط به اينكه از سيستم زهكشي خوبي برخوردار باشد وآبياري كود وعمليات لازم در طول دوره عمر گياه به خوبي انجام شود قابل كشت است
آب وهوا :
بهترين شرايط براي رشد آن آب وهواي نيمه گرمسيري است.
شرايط آب وهوايي ايده آل براي رشد وتوليد زعفران خوب آب وهواي خشك يا نيمه مرطوب مي باشد.فتو پريود تاثير قابل ملاحظه اي در گلدهي زعفران دارد مناسب ترين طول مدت روشنايي براي اين گياه يازده ساعت است. بارندگي بهاره تاثير قابل ملاحظه اي در تكثير پياز هاي جديد دارد در حالي كه بارندگي نوبت دوم در پايان تابستان يا شروع پائيز به ايجاد گل كه سبب عملكرد خوب گياه ميگردد كمك مي كند يخ زدگي وبارندگي در زمان گلدهي مضر است وميتواند خسارت زيادي به عملكرد وارد نمايد.
تكثير
تكثير زعفران از طريق پياز توپر است در هرسال در ماههاي اسفند وفروردين از پيازهاي مادر پيازچه هاي جديد توليد ميگردد .پيازهاي جوان به شكل پيازهاي خوراكي بوده وكمي فشرده ترسفيد وتوپر هستند.
بر روي قسمت سفت پياز تعدادي غلافهاي فيبري قرار دارند .پيازچه هاي حاصل رشد كرده ودر سال بعد فقط يك بار گل مي دهند وبعلاوه از آنها پيازچه هاي جديد ايجاد ميگردد بطوري كه پياز هاي قديمي پژمرده خشك شده واز بين ميروند.اين سيكل براي چندين سال ادامه مي يابد.
اماده كردن زمين كاشت وعمليات لازم در طول عمر گياه
زراعت زعفران به نيروي كار زيادي نياز دارد وعمليات كاشت آن در نواحي مختلف متفاوت است .ابتدا زمين را شخم زده واز علف هاي هرز ريشه گياهان سنگ و……….تميز مي نمائيم زمينهايي را كه قبلا” زعفران در آن كشت شده است در زمستان با عمق 25 تا35 سانتي متر شخم مي زنند وتميز كردن مزرعه ار علفهاي هرز توسط دندانه وهرس انجام مي شود.شخم دوم در پايان فروردين ماه يا اواسط ارديبهشت ماه چندين بار خاك بهم زده ميشود وسپس به عمق 10تا 15سانتي متر شخم زده مي شود در مرحله نهايي كود حيواني به صورت لايه اي در سطح زمين پخش ميگردد تا بتوان آن را براحتي مخلوط كرد وتجزيه آن به كندي انجام گيرد.
آبياري :
آبياري سبك موجب تسريع شكوفه دهي وافزايش عملكرد ميگردد .اولين عمليات سله شكني در تيرماه انجام مي شود وبه منظور تسهيل در تهويه كانالهاي زهكشي حفر ميگردد در طي ماههاي ارديبهشت تا شهريور كه زمان ركود پياز است اگر رطوبت زياد باشد ممكن است پيازها بپوسند .چنانچه در نيمه اول شهريور ماه مثلا” حدود سي روز پس از تشكيل جوانه ها ي پياز مجد دا” عمليات سله شكني به عمق 8تا 10 سانتيمتر تنها با دادن مقداري كود دامي انجام شود پس از برداشت گلها نيزعمليات سله شكني انجام شده وكود دامي داده شود.
كود:
استفاده از كود دامي به ميزان 15تا 22 تن در هكتار در موقع آماده كردن زمين لازم غاست .همچنين اضافه كردن كودهاي ازته فسفره وپتاسه نيز به ترتيب 510و15 كيلو گرم در هكتار براي موفقيت در سالهاي بعد توصيه مي شود.
عملیات کاشت پیاز زعفران
برای کاشت زعفران 5 4 نفر شرکت می کنند
برای کاشت پیاز زعفران ابتدا چاله های یک ردیف را با بیل درمی آورند و در داخل هر چاله از 15 3 پیاز قرار می دهند. عمق کاشت پیاز زعفران 20 15 سانتیمتر در نظر گرفته و در موقع کاشت سر پیازها باید رو به بالا قرار گیرد. پیازها در عمق 20 سانتیمتری در زمستان از سرما و یخبندان و سایر تنشهای محیطی و در تابستان از گرما زدگی مصون می مانند.
برای کاشت زعفران 5 4 نفر شرکت می کنند به این ترتیب که یک نفر با بیل چاله ها را درمی آورند دو نفر پیازهای قابل کشت را به صورت دسته های 3 تا 5 یا 15 تائی انتخاب می کنند.
نفر چهارم پیازها را در داخل چاله ها قرار می دهند و بقیه نفرات کار خود را ادامه می دهند تا تمام زمین زعفران کاشته شود. سرانجام سطح مزرعه را که نامسطح شده با بیل یا ماله ای که صاف و فشرده می سازند تا پیازها به خاک بچسبد. زمین کشت شده به همین صورت تا موقع آبیاری پائیزه رها می شود قبل از آبیاری در حدود 20 10 تن کود حیوانی کاملا پوسیده با بیل در سطح زمین پخش می نمایند. پس از انجام عمل کاشت زعفران روی شیارها را با ماله پوشانده و زراعت ردیفی به نظر می رسد.
برای خواندن مقاله کشت ایروپونیک و هیدروپونیک زعفراناینجا کلیک کنید.
مقدار و نوع پیاز
مقدار لازم پیاز برای کاشت زعفران در هر هکتار 2 تن غده می باشد
پیاز زعفران باید درشت، سالم، بدون زخم، شاداب و عاری از هر نوع بیماری بوده و سن آنها از 7 سال تجاوز نموده و پوست های اضافی و کپه هر پیاز را جدا می کنند. (کپه همان جای ریشه زایی در ته پیاز است که چوب پنبه ای و خشک می باشد) برای اینکه غده ها پس از کاشت زعفران مورد حمله آفات و امراض قرار نگیرند بهتر است قبل از کاشت زعفران با سموم جیوه ای از قبیل سرزان، تری تیزان، گرانوزال و برای هر 100 کیلو پیاز 500 ـ 300 گرم سم مصرف نمود.
مقدار لازم پیاز برای کاشت زعفران در هر هکتار 2 تن غده می باشد. اگر در سال هفتم به بعد غده ها بیرون آورده نشوند گیاه ضعیف شده و غده ها پوک می گردند و پس از یکی دو سال به کلی از بین می روند. در سال هفتم مقدار غده ای که از زمین می توان بیرون آورد 5 برابر مقدار کشت شده در سال اول است.
مقدار و نوع کود برای کاشت
گیاه زعفران به مواد غذایی فراوانی احتیاج دارد. از دادن کود تازه حیوانی بایستی خودداری شود و فقط کود پوسیده استفاده نمود. به طور کلی در هر هکتار زعفران کاری نیاز به 50 ـ 30 تن کود حیوانی پوسیده به همراه 200 کیلوگرم کود شیمیایی مثل فسفر و پتاس به زمین داده می شود. مصرف 100 کیلو کود اوره به همراه 15 ـ 10 تن کود حیوانی برای هر سه سال یک بار می تواند بهترین پیشنهاد برای کشاورز زعفران کار به حساب آید.
نحوه آبیاری بعد از کاشت
پس از کاشت پیاز زعفران تا زمان برداشت محصول مزرعه را فقط یک بار باید آبیاری نمود
پس از کاشت پیاز زعفران در زمین مزرعه را باید بلافاصله آبیاری کرد در صورتی که قبل از کاشت زعفران مزرعه آبیاری شده باشد می توان آبیاری را چند روز پس از کاشت انجام داد. زعفران گیاهی است مقاوم به کم آبی و اولین آبیاری پاییزه باید حتما 15 روز قبل از بیرون آمدن ساقه گل ها انجام گیرد.
اگر آبیاری جلوتر از مهرماه و به کرات انجام شود ابتدا برگ ها ظاهر می شوند و سپس گل ها پدیدار می گردند و در این صورت چیدن گل ها به سختی انجام خواهد گرفت و چه بسا گل ها بین برگ ها باقی مانده و از بین خواهند رفت.
پس از کاشت پیاز زعفران تا زمان برداشت محصول مزرعه را فقط یک بار باید آبیاری نمود چون زعفران گیاهی مخصوص مناطق خشک است بنابراین به آب زیاد احتیاج ندارد ولی اگر بعد از برداشت محصول در طول زمستان چند آب به مزرعه داده شود، به درشت شدن پیاز زعفران کمک می کند.
سله شکنی پس از کاشت
بعد از آبیاری اول به محض گاورو شدن زمین سطح مزرعه باید سله شکنی شود به نحوی که پیازها صدمه نبینند بهترین وسیله سله شکنی کج بیل و بیل شیار دار و گاو آهن ایرانی و کولتیواتر است. سله شکنی باعث می شود که گلها به آسانی از خاک بیرون آمده و کود حیوانی با خاک مخلوط گردد.
در مواقعی که زارع نتوانسته باشد به زمین خود کود دهد قبل از اجام آبیاری می توان کود لازم را در سطح خاک پخش نموده و با شخم سطحی با خاک مخلوط نمود و بعد از این عمل که در واقع حکم سله شکنی را دارد جهت هموار نمودن زمین و چسباندن خاک به پیازهای زعفران زمین را ماله می کشند.
پس از کاشت و برداشت رعفران باید علفهای هرز از بین برد
اولین وجین زعفران بعد از برداشت گلهای زعفران می باشد
علفهای هرز از طریق رقابت با گیاه زعفران از نظر آب و مواد غذایی و نور خورشید سبب کاهش محصول می شود علاوه بر این ممکن است در مراحل کاشت زعفران و برداشت زعفران مزاحمتهایی ایجاد و میزبان تعدادی از بیماریها و حشرات و بخصوص نماتد باشد.
وجین مزرعه در هر موقع که علفهای هرز رشد کردند ضروری است. در مزارع زعفران اولین وجین بعد از آبیاری دوم انجام و این وجین باعث از بین رفتن علفهای هرز مزرعه زعفران می گردد.
بطور معمول اولین وجین زعفران بعد از برداشت گلهای زعفران و دومین آن در صورت لزوم به فاصله در حدود یک ماه قبل از آب سوم انجام می شود. در مورد مبارزه شیمیایی با علفهای مزرعه باید توجه کرد که چون اثر این علف کشها بر روی گیاه آزمایش نشده لذا باید به هنگام رشد بوته های زعفران از مصرف علف کش های شیمیایی خودداری شود.
برداشت فرآيند وراندمان زعفران
a. چيدن گلها
b. فصل گلدهي زعفران حدود 4تا 6 هفته طول ميكشد كه از اواخر مهر ماه شروع وتا اواخر آبان ماه ادامه دارد .
c. گلها را صبح زود وبلا فاصله پس از بخار شدن شبنم وقبل از پژمرده شدن گلها دراثر حرارت مي چينند براي انجام اينكار نياز به نيروي انساني فراوان ماهر ودقيق دارد.
برداشت
عملیات برداشت زعفران حدودا 25 ـ 15 روز به طور می انجامد
مزرعه زعفران در سال اول محصول قابل توجهی نخواهد داد و فقط تعدادی از غده هایی که درشت بوده و ذخیره غذایی کافی داشته اند گل داده و تولید محصول می کند. معمولاً اواسط آبان ماه گل های بنفش رنگی در مزرعه ظاهر می شود و به محض پیدایش اولین گل برداشت آغاز شده و تقریبا سه هفته ادامه دارد.
موقعی که گل ها ظاهر می شوند، مزرعه زعفران خوش منظره، معطر و به رنگ ارغوانی یا بنفش خوش رنگی در می آید و یکی از زیباترین چشم اندازهای طبیعت را زمانی می توان دید که مزرعه زعفران به گل نشسته است زیرا در آغاز سرما و خزان کلیه گیاهان که هیچ گلی در صحرا نیست گل می دهند.
برای چیدن گل ها پیش از آنکه خورشید صبحگاهی اشعه نارنجی خود را بر مزرعه پوشیده از گل بتاباند، برداشت شروع و تا ساعت 9 صبح ادامه می یابد. عملیات گل چینی حدودا 25 ـ 15 روز به طور می انجامد.
جدا كردن كلاله ها
كلاله ها در همان روز بايد جدا گردد زيرا در دست گرفتن گلهاي تازه راحت تر ميباشد گلها روي يك ميز در محل مسقف قرار ميگيرند وكارگران كلاله ها را بوسيله يكي از روشهاي زير كه همگي نيازمند مهارت وحوصله كافي ميباشند جدا ميكنند.
مادگي درون جام گل را توسط ناخن انگشت شست دست چپ قطع نموده وكلاله ها را با استفاده از انگشتان دست راست به بيرون مي كشند ودر ظرف سفالي جمع آوري ميكنند.
گل توسط قيچي به نحوي بريده مي شود كه انتهاي كم رنگ كلاله ها همراه با ساقه باقي بماند وپس از آن قسمت فوقاني قرمز رنگ كلاله از گلبرگها جدا مي گردند.
خشك كردن كلاله ها براي نگهداري طولاني تر زعفران تازه بايد خشك گردد . روش خشك كردن تعيين كننده كيفيت وارزش نهائي زعفران است .
عطر خاص زعفران در زمان خشك كردن در اثر هيدروليزشدن تركيبات پيكروسين وآزاد كردن آلد ئيد فرار يعني سافرانال ميگردد.
دوروش خشك كردن بكار گرفته ميشود كه عبارتند از:
• خشك كردن توسط آفتاب
• خشك كردن بوسيله حرارت آتش
عملكرد زعفران
ميزان گلي كه از واحد سطح ميتوان برداشت نمود به عوامل متعددي از قبيل خاك موقعيت جغرافيايي عوامل جوي مانند نوسانات درجه حرارت وميزان بارندگي در ارتباط است. بهار گرم و پائيز طولاني موجب گل دهي زود رس ميگردد.
عملكرد زعفران در سال اول گلدهي ناچيز وبه تدريج در سالهاي بعد افزايش مييابد .
در سال دوم عملكرد طبيعي آن حدود 1800تا 2500 گرم در هكتار مي باشد.
در سال سوم عملكرد طبيعي حدود 4تا 5كيلوگرم مي باشد.
پس از چهار تا پنج سال عملكرد طبيعي 10 تا 15 كيلو گرم ميباشد.
در سال ششم ماكزيمم 15 كيلو گرم
در سال هفتم ماكزيمم 10كيلو گرم
در سال هشتم جمع آوري وكشت مجدد پياززعفران لازم مي باشد. معمولا” هرهكتار زمين احتياج به چهار تن پياز زعفران دارد.
از هر 210عدد گل( 630عدد كلاله) حدود پنج گرم زعفران خشك توليد مي شود.
فوگ پونیک بانام لاتین Fogponic یک فرم پیشرفته از آیروپونیک است که از آب به شکل تبخیری برای انتقال مواد مغذی و اکسیژن به ریشه گیاهان بصورت معلق استفاده میکند.
با استفاده از همان ایده کلی برای آیروپونیک، سیستم فوگ پونیک از یک رطوبت ۵-۳۰ میکرومتری در داخل محفظه ریشه استفاده می کند همانطور که برای مکانیسم تغذیه ورقه ای استفاده می شود.
بهترین جذب ذرات برای گیاهان از محدوده ۱ تا ۲۵ میکرو متر است. اندازه ذرات کوچکتر به معنی جذب سریع تر است.
مزیت بیشتر فوگ پونیک نسبت به سیستم آیروپونیک نیاز به انرژی کمتر گیاهان در رشد و توده ریشه است و قادر به حفظ یک گیاه بزرگ است.
آنچه که ممکن است واضح نباشد، نقش اکسیژن است. برگها و ساقه ها به فتوسنتز کمک می کنند و اکسیژن را به عنوان یک محصول جانبی تولید می کنند، اما در سطح ریشه، گیاهان نیاز به اکسیژن خاک برای کمک به تجزیه مواد غذایی برای زنده ماندن دارند. گیاهان نیاز مبرم به آب، مواد مغذی و اکسیژن برای تکامل کامل دارند. و یک سیستم که ترکیبی ایده آل از تمام این سه مورد را فراهم می کند، فوگ پونیک است.
در حالی که سیستم های هوازی مواد مغذی را برای ریشه گیاهان عرضه می کنند، فوجر ها بخار را به گره های ساقه و برگ و همچنین ریشه ها می رسانند، که در نتیجه باعث جذب مواد مغذی و گیاهان سالمتر می شود
مزیتهای سیستم فوگ پونیک:
گیاهان قطرات را خوب جذب می کنند، اما چون بخار را بهتر و سریع تر جذب می کنند، این می تواند خبر خوبی برای تولید کنندگان باشد.
از مزیتهای فوگ پونیک تولید زباله های کمتر، حفاظت از فضای مناسب و فرصت کمتر برای خطا است، مخصوصا در هنگام ریشه زدن.
یکی دیگر از مزیتهای فوگ پونیک نسبت به سایر برنامه های کاربردی، این است که مه مهاری فوق العاده اجازه می دهد تا موهای بسیار کوچک مثل شاخه ها از توده ریشه اصلی رشد کنند. این مساحت سطح نمایشی را برای دریافت مواد مغذی و اکسیژن فراهم می کند که باعث رشد انعطاف پذیری می شود
مزیت بزرگ فوگ پونیک این است که غلظت مواد مغذی خود را در هنگام سکل چرخشی از دست نمی دهد.روش هایی مانند NFT یا تکنیک فیلم های مواد مغذی بسیار عالی است، اما از آنجا که مواد مغذی در سراسر توده های ریشه عبور می کنند، به تدریج کمتر و ضعیف تر می شوند. به عنوان یک نتیجه، گیاهان در پایان چرخه، آب و مواد مغذی را به همان اندازه گیاهانی که در اوایل چرخه رشد می کنند، سود نخواهند برد. رشد با سیستم فوگ پونیک، این مشکل را از بین می برد و باعث می شود تا مه بطور ۱۰۰٪ در سراسر مناصق ریشه، نفوذ کند.
معایب فوگ پونیک:
در هنگام راه اندازی یک سیستم جدید ممکن است مشکلی برای پراکندگی بخار وجود داشته باشد.
هزینه های راه اندازی می تواند بالا باشد، و تجهیزات نیاز به تمیز کردن منظم برای جلوگیری از اشباع شدن دارد همانند مشکل نازلها در سیستم آیروپونیک.
هر دو سیستم ایروپونیک و فوگ پونیک روش های پیشرفته ای برای باغبانی در فضای باز هستند. آنها برخی از مزایای واقعی نسبت به سیستم های هیدروپونیکمعمولی را ارائه می دهند، اما دارای یک نقطه ضعف هستند: آنها هر دو با استفاده از تایمر و برق به تحویل مداوم آب و مواد مغذی تکیه می کنند
در طول قطع برق، کل محصولات می توانند به سرعت از بین بروند. برای جلوگیری از این نوع فاجعه، استراتژی قدرت ثانویه، مانند یک ژنراتور، یک ایده خوب است.
فوگ پونیک در مقایسه با سیستم آیروپونیک مزیت دیگری دارد. فوگ پونیک در رشد و توده ریشه به انرژی کمتر گیاهان نیاز دارد و می تواند یک گیاه بزرگ را حفظ کند.
آنچه که ممکن است شفاف نباشد تاثیر اکسیژن می باشد. ساقه ها و برگ ها به فتوسنتز کمک می کنند و به تولید اکسیژن بعنوان محصولی جانبی کمک می کنند، ولی در سطح ریشه، گیاهان جهت کمک به مواد غذایی برای زنده ماندن به اکسیژن خاک نیاز دارند.
گیاهان برای کامل شدن به مواد مغذی، اکسیژن و آب نیاز جدی دارند و فوگ پونیک مجموعه ای عالی از تمام این سه گزینه را فراهم می کند.
در حالی که مواد مغذی توسط سیستم های هوازی به ریشه گیاهان می رسد، بخار توسط فوجرها به گره های برگ و ساقه و برگ و نیز ریشه ها می رسد که نهایتا باعث جذب گیاهان سالم تر و مواد مغذی می شود.
امروزه در تولید برخی از محصولات کشاورزی، استفاده از روش های صنعتی و مدرن از قبیل سیستم های گلخانه ای و سیستم های آب کشت (هیدروپونیک) و هواکشت افزایش قابل توجهی یافته است.
امروزه این تکنیک به طور خاص در مورد سبزیجاتی مثل: کاهو، گوجه فرنگی، خیار و سایر سبزیجات و همین طور برخی از گیاهان زینتی نظیر لاله، سنبل، آلسترومریا و غیره مورد استفاده قرار گرفته و به طور کاملا اقتصادی و با سود بالا این تکنیک انجام می گیرد. بزرگترین مزیت این سیستم های کشت استفاده حداکثر از فضا و سطح زیرکشت به سبب طبقاتی بودن و تراکم کشت بالاست که این موضوع هزینه تهیه زمین زراعی و عملیات مربوط به آماده سازی زمین را به شدت کاهش می دهد.
گذر زمان و افزایش سطح کشت این گیاه هم نتوانسته است از ارزش بالای آن کم کند.
کاشت زعفران در گلخانه به روش هواکشت و غیر هیدروپونیک این طرح برای اولین بار در کشور چین منطقه خودمختار تبت در سال ۲۰۰۶ توسط جوان چینی به نام آقای (بِن) که تحصیلات خود را در رشته ی کشاورزی به اتمام رسانیده بود برای اولین بار در جهان اجرایی شد.
کاشت زعفران در گلخانه در حال حاضر اصلی ترین نوع کشت زعفران در چین می باشد.
پرورش زعفران گلخانه ای در گلخانه هیدروپونیک و گلخانه آیروپونیک
مزیت نسبی این روش های کشت، نسبت به روش های مرسوم، جلوگیری از هرزروی آب و خارج شدن آن از دسترس گیاه می باشد که این موضوع به شدت میزان آب مصرفی را کاهش می دهد.
در کنار این مزایا، هزینه اولیه بالا برای تاسیس و راه اندازی این سیستم ها را می توان از معایب مهم آن در نظر گرفت که ممکن است تصمیم گیری را برای تولیدکنندگان جهت ورود به این عرصه کمی سخت کند
کشورهایی از قبیل چین، اسپانیا، امارات، ترکیه، شمال افغانستان و هندوستان
چرا باید زعفران را در گلخانه کشت کنیم؟
در این نوع کاشت راندمان محصول در مقایسه با کشت سنتی به ده برابر رسیده است.
با در اولویت قراردادن بحران آب در کشور این نوع کشت به خاطر مصرف بسیار کم در آب بهترین روش برای کشت در راستای مدیریت مصرف آب می باشد.
در نوع کشت گلخانه ای به دلیل استفاده از پیاز درشت و مرغوب و بدون بیماری و نگه داری در بهترین شرایط دمایی و محیطی راندمان بازدهی محصول نسبت به روش کشت سنتی بسیار بالاتر بوده، به طوری که برداشت محصول کلاله خشک شده به روش سنتی در هر هکتار به میانگین هفت کیلو بوده این میزان در روش کشت گلخانه ای به میانگین ۲۳ تا ۲۵ کیلومتر در هکتار رسیده.
در کشت سنتی کلاله گل در معرض برخورد با نور آفتاب بوده که باعث از بین رفتن عطر، قدرت، رنگ دهی و میزان طعم کلاله می باشد. در روش نوین کاشت زعفران در گلخانه ما از این مشکل مبرّا شده ایم که این نیز خود باعث کیفیت بسیار بالا در کلاله می شود و با درنظرگرفتن نیاز و رقابت در بازار جهانی و ریزبینی کشورهای برندپسند این امر بسیار مهم است. برداشت زعفران با این کیفیت در بازار جهانی دارای ارزش بالا بوده و چند برابر زعفران های دیگر قیمت دارد.
در حال حاضر بهداشت یکی از مسائل مهم در بین جوامع می باشد. در نوع کشت سنتی گل زعفران به خاطر قرارگرفتن در محیط نامناسب و تماس با خاک و کود حیوانی و … دارای بهداشت مناسب نمی باشد. در روش کشت گلخانه ای محیطی بسیار مناسب و بهداشتی و به دور از هر نوع آلودگی برگ برنده دیگری در مقایسه با کشت سنتّی دارد.
در روش سنتی پیاز به مدت بسیار طولانی و چندین سال و به دور از دید و دسترسی در زیر خاک دفن شده که موجب افزایش بیماری در پیاز و خاک می شود در کشت نوین پیاز در دسترس بوده و مراقبت های لازم به راحتی و سهولت انجام می شود.
در حال حاضر با مشکل بیکاری در کشور به دلیل خشکسالی و … مواجه هستیم کشت نوین زعفران باعث به کارگیری نیروی کار بیشتر و اشتغال زای در کشور می شود که خود امری ضروری و بسیار مفید می باشد.
این نوع کشت نوین را نیز می شود در فضای محدود به صورت طبقاتی انجام داد و نیاز به زیرکشت بردن اراضی بسیار نیست. ده هزار مترمربع را می شود در یک محیط هزارمتری اجرا نمود.
نیازمندی های طرح کاشت زعفران در گلخانه
100 متر زمین که در 5 طبقه ایجاد می شود جمعاً با ظرفیت 500 متر گلخانه
4000 متر زمین جهت بازگرداندن 6 تن پیاز از گلخانه به خاک
میزان سود دهی در سال، 100 تا 120 میلیون تومان
این روش در همه جای ایران قابل کشت می باشد.
هزینه راه اندازی بدون در نظر گرفتن زمین برای این 100 متر (هزینه های خرید پیاز و تجهیزات و کلیه وسایل مورد نیاز) تقریبا 30 میلیون می باشد. قیمت زمین بستگی به منطقه شما داشته و در هر شهر و استانی متفاوت می باشد.
ناگفته نماند این هزینها فقط برای یک بار پرداخت میشود و هزینهای دیگر هر ساله از قبال تکثیر پیازهای مازاد جبران میشود(پیاز زعفران هرسال تولید مثل میکند و تکثیر میشود)
بازدهی محصول از این متراژ بالای 20 تا 25 کیلو گرم میباشد که مبلغ هر کیلو بین ۹ تا ۱۳ میلیون تومان میباشد،البته در صورتی که از پیاز ۲۰ تا ۲۵ گرم تغذیه شده استفاده شود.توجه داشته باشید که در سال اول شما به راندمان مورد نظر نمیتوانید دست پیدا کنید
بعد از برداشت محصول پیازها باید به خاک برگردند و در زمان کاشت نیاز به ۱ الی ۴ مرحله بسته به مناطق نیاز به آبیاری دارد.
اگر سرمایه زیادی برای شروع کار ندارید میتوانید با متراژ کمتر شروع کنید هیچ ضرورتی بر اجرا سطح کاشت بالا نیست.
تجهیزات و ماشین آلات مورد نیاز احداث گلخانه کشت زعفران بر پایه ایروپونیک
روش کشت هیدروپونیک یا آب کشت است. واژه هیدروپونیک به معنی کار با آب است.
این روش ازلحاظ هزینه اولیه مشابه سایر روش های بسترسازی است اما راندمان کشت و تولید محصول را تا حدود 30 درصد افزایش می دهد و همچنین با توجه به ثابت بودن هزینه هایی که برای سرمایش و گرمایش مصرف می شوند، مقدار سود خالص بیشتر می شود.
در این روش ریشه گیاه باید یا در هوای فوق العاده مرطوب، یا در آب و یا در بعضی مواد جامد (غیر از خاک) که رطوبت را به مقدار بالا در خود ذخیره می کنند، نگهداری شوند. در روش هیدروپونیک، آب موجود در اطراف ریشه، مواد مغذی و اکسیژن را به گیاه می رساند.
مساحت زمین کشت: 5,000 مترمربع
هزینه های ساختمان سازی و تامین زمین هم هستند.
ایروپونیک یا هواکشت یک روش باغبانی سرپوشیده است که در آن گیاهان در حالی رشد و نمو می کنند که ساختار ریشه شان در هوا معلق می باشد و به وسیله اسپری شدن مداوم آب حاوی مواد محلول معدنی و کودهای شیمیایی تغذیه می شوند.
در این روش شما هزینه های اضافی زمین های کشاورزی مانند: هزینه شخم زمین، هزینه رساندن آب به زمین، هزینه های کارگر و… را ندارید و به همین دلیل سودآوری شما چند برابر می شود.
خاک در هواکشت مورد استفاده قرار نمی گیرد چرا که در حالی که ریشه گیاهان به طور دائمی و یا متناوب در معرض مِه غنی از مواد مغذی قرار دارد همچنان می توانند به رشد خود ادامه دهند. هواکشت یا ایروپونیک در فضای بسته، راهکاری موثر برای پرورش سبزیجات در اختیار ما می گذارد بدون آنکه نیازی به کشت در گلدان و تغییر مجدد گلدان به منظور دسترسی بیشتر گیاه به فضا و مواد غذایی در خاک داشته باشیم.
مساحت زمین کشت: 3,000 مترمربع
هزینه های ساختمان سازی و تامین زمین هم هستند.
سیستم کشت گلخانه ای زعفران
در سیستم کاشت زعفران در گلخانه, در خردادماه پس از زردشدن علف گیاه پیاز از خاک جدا شده و در محیطی با تهویه هوای مناسب و خنک انبار می کنیم. در اول شهریور ماه پیازهای بالای ده گرم در طبقه های چوبی قرار داده شده و به محیط گلخانه ای برده می شود. در دمای و نور و رطوبت مناسب که در بازه ی زمانی متغییر می باشد، نگه داری می شود.
در مهرماه پیازها شروع به جوانه زدن می کند. در این مدت از اطراف پیاز جوانه های بسیاری می روید که باید به جز دو یا سه جوانه اصلی، دیگر جوانه ها از پیاز حذف گردد این کار باعث جلوگیری از هدررفتن توان پیاز برای گلدهی می باشد.
پیاز در اواخر آبان یا اوایل آذر شروع به گلدهی می کند و بعد از برداشت گل پیاز و گذراندن مراحل ضدعفونی و حذف جوانه های اضافی به زمین بازگردانده می شود در سال بعد مراحل تکرار می شود.
با کاشت زعفران در گلخانه به روش گلخانه ایروپونیک یا هیدروپونیک، میتوان در محیطی کمتر از فضای افقی و عمودی گلخانه برای پرورش بیشتر و به نحو موثرتری بهره برد و آب کمتری نیز هدر داد. بسته به نوع سیستم، مواد مغذی ممکن است به صورت دستی با وقفه هایی در هر شب و روز در اختیار گیاه قرار داده شوند، اما در طول دوره گلدهی زعفران عملاً نیاز به تغذیه نداریم.
نیازمندی های طرح کاشت زعفران در گلخانه
طرح توجیهی کاشت زعفران در گلخانه:
100 متر زمین که در 5 طبقه ایجاد می شود جمعاً با ظرفیت 500 متر گلخانه
4000 متر زمین جهت بازگرداندن 6 تن پیاز از گلخانه به خاک
میزان سود دهی در سال، 100 تا 120 میلیون تومان
این روش در همه جای ایران قابل کشت می باشد.
هزینه راه اندازی بدون در نظر گرفتن زمین برای این 100 متر (هزینه های خرید پیاز و تجهیزات و کلیه وسایل مورد نیاز) تقریبا 30 میلیون می باشد. قیمت زمین بستگی به منطقه شما داشته و در هر شهر و استانی متفاوت می باشد.
ایران، زادگاه زعفران و تولیدکننده بی رقیب
کشور چین با توجه به نیروی کارگری ارزان قیمت و هزینه های تولید پایین، با قیمت نسبتا پایین تری زعفران را تولید و به بازار عرضه کرده است، با این حال هنوز نتوانسته به عنوان یک رقیب جدی برای کشور ایران در تولید زعفران قرار بگیرد.
چرا که ایران به عنوان زادگاه زعفران و تولیدکننده بی رقیب این گیاه (بیش از 90 درصد تولید خالص جهانی) همواره جایگاه خود را در این صنعت حفظ کرده است و رسیدن به این جایگاه برای سایرکشورها کمی دور از ذهن به نظر می رسد.
در این شرایط نگرانی که به شدت در بلندمدت بایستی به آن توجه کرد ورود رقیبی مانند کشور چین در بازار تجارت جهانی زعفران نیست، چون با این سطح زیرکشت و تولید زعفران قدرت رقابت سایر کشورها با ایران بسیار سخت و محال به نظر می رسد.
نگرانی آینده، ورود زعفران چینی به بازار مبادلات جهانی با قیمت بسیار پایین تر از هزینه تمام شده این محصول برای کشاورزان و تولیدکنندگان ایرانی می باشد. همچنین افزایش ورود زعفران تقلبی و با کیفیت های بسیار پایین به بازار مبادلات جهانی را نیز می توان از تبعات آن در نظر گرفت.
ایران برای حفظ جایگاه خود در بازار تجارت جهانی زعفران و جلوگیری از سقوط قیمت و کیفیت این محصول با ارزش بایستی به راهکارهایی جهت بالا بردن راندمان تولید در مزارع زعفران و کاهش هزینه های تولید دست یابد.
همچنین توجه بیشتر به بخش صادرات زعفران و فرآورده های وابسته آن با برندهای ایرانی می تواند به حفظ این جایگاه کمک کند که رسیدن به این مهم، همکاری و ارتباط جدی واحدهای تحقیقاتی، اجرایی و تولیدی بخش کشاورزی کشور را می طلبد. امیدواریم روزی در بازارهای ایران به سبب گرانی زعفران اصیل ایرانی، محصولی به عنوان زعفران چینی به فروش نرسد.
جمع آوری کنندگان: کیمیا رحمانی، هانیه قوتی، شقایق کلهر، امیررضا مونسان، حسین ناصر تبریزی
